Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

05-05-18

Theognis van Megara, Luister naar mij

index (45).png


 

https://issuu.com/uitgeverijdamon/docs/inkijkex_20theognis_20van_20megara_

Theognis van Megara, Luister naar mij

14,90

Auteur : Theognis van Megara

Vertalers : Hugo Koning, Vincent Hunink

ISBN:9789463401203

Verschenen:2017

Omvang:136

Damon

Wie door de goden wordt geëerd krijgt van/

de grootste zeurpiet nog een pluim/De ijver/

van een man betekent echter niets./

Vertaald en toegelicht door Hugo Koning

Onder redactie van Vincent Hunink

De Griekse dichter Theognis leefde te Megara tijdens de tweede helft van de 6e eeuw v.Chr.. Hij was een aristocratische grondbezitter die noodgedwongen zijn stad verliet, misnoegd om een democratische machtsovername waarbij hem zijn bezit werd afgenomen.

Op politiek vlak was hij de tegenpool van Solon. Uit zijn gedichten, vaak gericht aan zijn jonge hartsvriend Cyrnus (Grieks: Kyrnos), leren wij een hooghartig en pessimistisch aristocraat kennen, die heftig van leer trekt tegen de toenemende democratisering in Hellas en met haat en heimwee aan het verleden terugdenkt. Theognis’ dialect is het episch met enkele Dorische elementen.



De hoofdthema’s in zijn werk zijn voornamelijk de bezorgdheid van de oude adel (de "goeden") om de toenemende invloed van de nieuwe geldbezitters, afkomstig uit lagere standen (de "slechten") en de nobele vriendschap die jeugdige aristocraten moet verbinden, om het democratische gevaar af te wenden.

Vermoedelijk is het werk van Theognis achteraf aangevuld met enkele "onechte" stukken die dezelfde thematiek verwoorden.

In een tijd van grote veranderingen zingt de aristocratische dichter Theognis in klinkende elegieën over alles wat hem dierbaar is en onherroepelijk verloren dreigt te gaan. Nieuwe rijken verdringen de oude adel, op je vrienden kun je niet meer vertrouwen en in de liefde ligt verraad altijd op de loer… Maar toch viert de dichter met wijn en gezang het leven, dat zo kort en toch zo mooi is.

De dichter was vanwege zijn wijze adviezen, gebaseerd op duurgekochte levenservaring. De 1400 verzen die op zijn naam zijn overgeleverd zijn niet allemaal van hem, maar dragen wel dezelfde melancholieke stempel. Het eerste en grootste deel van de collectie bestaat uit korte beschouwingen over alle aspecten van het leven; het tweede deel is louter liefdespoëzie.

De verzameling gedichten die bewaard is gebleven is gegroepeerd in twee boeken van respectievelijk 1220 en 189 verzen. Vast staat dat de meeste -maar niet alle!- gedichten van de hand van Theognis zijn maar de specialisten zijn het oneens welke aan Theognis moeten worden toegeschreven en na vele decennia intensief onderzoek lijkt dit een onoplosbaar probleem te blijven.

De vertaler heeft zijn vertaling laten voorafgaan door een uitvoerige inleiding (blz. 7-17) waarin de lezer alles verneemt wat nodig is om het werk van Theognis in zijn historische en culturele context te situeren. De gedichten behoren tot de elegische poëzie. Deze technische term heeft betrekking op het metrum en betekent dat ze uit disticha bestaan, dit zijn coupletten bestaande uit een dactylische hexameter en een pentameter. In tegenstelling tot wat men misschien zou kunnen veronderstellen -omdat elegie oorspronkelijk een doden- of klaagzang betekende- kan de inhoud van de elegische poëzie heel verscheiden zijn. Dit is ook het geval met de gedichten van Theognis uit het eerste boek van de verzameling. Het tweede boek daarentegen bevat uitsluitend liefdespoëzie en meer in het bijzonder over de pederastie (jongensliefde) waarop in de Griekse wereld geen taboe rustte.

Over literaire smaak valt moeilijk een absoluut oordeel te vellen maar toch is men er het in het algemeen over eens dat de poëzie van Theognis niet tot de top van de Griekse klassieke literatuur moet gerekend worden. In Theognis’ poëzie horen we de conservatieve stem van een aristocraat die in het al ontoereikend geworden idioom van de aristocratische normen waarden probeert vat te krijgen op de snel veranderde wereld om hem heem, en die vruchteloos protesteert tegen de geboorte van een samenleving waarin geld, en daarmee macht en status, in handen komt van uit de middenklasse opgeklommen ’nouveaux riches’ “.

In zijn poëzie die bestemd was om te worden gereciteerd -al dan niet met fluitbegeleiding- op symposia (= drinkfeest voor aristocraten, waarbij onder het drinken werd voorgedragen uit poëzie en improviserend gespeecht en gedicht), nemen oprispingen waarin wrok over de politieke evolutie wordt verwoord, een ruime plaats in. Daarin spuwt hij zijn misprijzen uit voor het gepeupel in moeilijk mis te verstane bewoordingen. Daarnaast vindt men ook tal van meer algemene levenswijsheden die doen denken aan wijsheidsliteratuur in andere culturen en waarin nu eens pessimisme en dan weer een ‘carpe diem’ doorklinkt. In andere verzen prijst hij de gematigdheid, o.m. bij het drinken, aan of de trouwe vriendschap onder mannen als de heraut van de ‘bromance’ avant la lettre.

Bij zijn vertaling heeft Hugo Koning ervoor geopteerd de elegische disticha om te zetten naar vijfvoetige jamben van drie regels. Het resultaat is een vlot leesbare en literair genietbare Nederlandse tekst. Daarmee heeft hij gezorgd voor de eerste integrale vertaling van Theognis in het Nederlands.

André Oyen

20:21 Gepost in BOEKEN, Poëzie | Permalink | Commentaren (0)

Post een commentaar

NB: commentaren worden gemodereerd op deze weblog.