Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

01-12-17

De geschreven oorlog : in Flanders Fields Museum : anthologie van teksten van het front in België 1914-1940 / samengesteld door en in een redactie van Piet Chielens en Pieter Trogh

index (33).png


 

De geschreven oorlog : in Flanders Fields Museum : anthologie van teksten van het front
in België 1914-1940 / samengesteld door en in een redactie van Piet Chielens en Pieter
Trogh ; met de medewerking van Dries Chaerle en Annick Vandenbilcke ; voorwoord
Uitgeverij Manteau/WPG
uitgevers België, 20161024 p.ISBN9789022332849 (hardback)9789023499893


‘Wat mij doet walgen van de oorlog is de stompzinnigheid ervan. In de oorlog ben ik bang, ben ik altijd bang, tril ik, doe ik het in mijn broek. Omdat het dom is, omdat het nutteloos is. Nutteloos voor mij. Nutteloos voor de kameraad die samen met mij in de tirailleurslinie is. Nutteloos voor de kameraad aan de overkant…’.

 

In de bloemlezing die Piet Chielens met zijn team van het In Flanders Fieldsmuseum samenstelde perst hij in 1.024 pagina's perst de schriftelijke overlevering van WO I in een soort 'oorlogsdagboek', waarin het conflict aan het IJzerfront dag aan dag, bijna uur na uur, wordt gereconstrueerd.

Het is een monumentaalwerk waarin teksten van literaire coryfeeën als André Gide, Jean Giono, Stefan Zweig, Marguerite Yourcenar, Paul van Ostaijen en zovele anderen zijn verstrengeld met brieven en notities van onbekende burgers of soldaten, telkens zorgvuldig geannoteerd en geduid.
Erwin Mortier, leidt deze bloemlezing in en hij de auteur van Godenslaap, zijn magnum opus over WO I, spreekt van "een gehavend landschap van stemmen" en "een polyfonie van harmonieuze, maar ook schrille echo's".
Het valt ook op dat de vrouwelijke kijk op de geschiedenis vaak scherper is. Denk aan Vera Brittain, jongedame uit aristocratische kringen. Zij meldde zich aan als oorlogsvrijwilligster en verloor niet alleen haar verloofde, maar ook haar hele kring vrienden, kennissen en verwanten. Ze noemt haar Testament van de jeugd (1933) 'een aanklacht tegen een beschaving'."
"Misschien is deze bloemlezing wel een ideaal gedenkteken, maar dan in geschrifte", stelt Mortier ook. "Ze herstelt het evenwicht en wist het onderscheid uit tussen burgers en militairen, mannen en vrouwen, vriend en vijand."
Alle teksten verwijzen naar een concrete plaats in België, van een buitenverblijf in De Haan tot het treinstation in Oostende en het Begijnenbos in Ieper. Een unieke inkijk in het leven aan het front in West-Vlaanderen vanaf de Eerste Wereldoorlog tot het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog.
We nemen stilaan afscheid van de generatie die twee wereldoorlogen meemaakte. Toch hebben de overgeleverde teksten uit die periode ook meer dan 100 of 75 jaar later nog steeds een blijvende betekenis. Het zijn de enige echte getuigen van hoe de soldaten en burgers in de oorlog van 1914-1918 zich voelden. Er zijn weinig littekens die zo duidelijk het gezicht van de Belgische geschiedenis hebben getekend.
Erwin Mortier wijst in zijn voorwoord terecht op een opvallende stilte in deze bloemlezing. Er komen naar verhouding bijzonder weinig getuigenissen in voor van de nochtans massaal aanwezige koloniale troepen aan het front, met name uit Afrika. Frankrijk betrok meer dan een half miljoen manschappen uit zijn kolonies. Het Verengd Koninkrijk zette uit zijn uitgestrekte imperium naar schatting anderhalf miljoen Indiërs in en verder nog eens anderhalf miljoen manschappen uit Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika. ‘In De Geschreven Oorlog zijn dus ook talloos velen aanwezig als een grote stilte, een buitenmaats ontbreken’. Een jammere omissie in dit papieren monument, dat laten we duidelijk blijven uniek in zijn soort is.
André Oyen

00:00 Gepost in BOEKEN | Permalink | Commentaren (0)

Post een commentaar

NB: commentaren worden gemodereerd op deze weblog.