Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

15-09-17

De geniale vriendin Elena Ferrante

9350_degenialevriendin.jpg


De geniale vriendin

 Elena Ferrante

Uitgever: Wereldbibliotheek

Nederlandstalig 334 pagina's 9789028425088 augustus 2013

Alle productspecificaties

Samenvatting

Deel 1 van de Napolitaanse romans

Het gespannen, agressieve meisje Cerullo was als het ware opgeofferd. Ook al bleef ze zoals ik in dezelfde wijk wonen, ook al hadden we dezelfde kindertijd gehad, ook al waren we allebei vijftien jaar, toch waren we ineens in twee verschillende werelden terecht gekomen.

 

Lila en Elena groeien samen op in een volkswijk in het Napels van de jaren vijftig, een tijd waarin het ondenkbaar is dat meisjes hun tijd verspillen met leren. De intelligente Lila moet van school om te gaan om thuis te helpen werken in de schienmakerij. Ze probeert aan haar milieu te ontsnappen door jong te trouwen met een rijke man. Elena steunt haar, maar denkt met heimwee terug aan het rebelse meisje dat Lila ooit was. Elena mag wél verder leren, maar beseft maar al te goed hoeveel slimmer en mooier Lila is.

Vaak gaan de wegen van de twee meisjes uiteen, er zijn heel wat conflicten, maar ze zoeken elkaars vriendschap steeds opnieuw op. Het verhaal wordt verteld door de 60-jarige Elena, die op haar leven terugblikt. Ze beschrijft hoe op een dag de zoon van haar vroegere hartsvriendin Lila haar belt, met het verhaal dat Lila in het niets verdwenen is. Wat Elena door een studie probeerde is Lila nu echt gelukt. Ze heeft alle banden met haar verleden verbroken, foto’s en documenten vernietigd en is uit haar omgeving verdwenen alsof ze nooit bestaan heeft. Maar ze rekende daarbij buiten Elena, die, misschien om haar een hak te zetten, besluit om het verhaal over hun jeugd tot in detail op papier te zetten.

Subtiel schetst Ferrante de eigenaardige band tussen de meisjes. Elena en Lila dingen naar elkaars aandacht en goedkeuring, maar tegelijkertijd zijn ze de grootste rivalen. Tussen hen speelt een wisselwerking van afstoting en aantrekking.

In een frisse, beeldende stijl en met veel zin voor sfeer schrijft Ferrante over de moderniteit die in de arme Napolitaanse wijk zijn intrede doet, over de gespannen verhoudingen tussen de bewoners die aan de armoede proberen te ontsnappen, over jaloezie, loyaliteit en sluimerende agressie die – net als de nabijgelegen Vesuvius – plots tot uitbarsting kan komen, met rampzalige consequenties.

 

Op Lila’s huwelijksfeest komen de wrijvingen tussen de verschillende clans van de buurt tot uiting. Bovendien blijkt de bruidegom minder zuiver dan hij zich voordoet. Hoe zal het huwelijk evolueren? En wat komt van de vriendschap tussen de jonge vrouwen terecht?

 

In De nieuwe achternaam het tweede deel van de Napolitaanse romans volgen we verder het leven van Lila en Elena, twee vriendinnen uit een armoedige wijk in Napels. Lila is op haar zestiende getrouwd, maar krijgt met haar nieuwe achternaam algauw het gevoel dat ze zichzelf kwijtraakt. Haar turbulente huwelijk komt zwaar onder druk te staan. Elena voltooit als voorbeeldige leerling het gymnasium, maar door haar eenvoudige afkomst worstelt ze met haar universitaire ambities. Ze voelt zich in de wijk niet meer thuis, daarbuiten evenmin.

 

De twee vriendinnen verliezen elkaar uit het oog, vinden elkaar terug, blijven zich aan elkaar spiegelen. Ferrante laat zien hoe Lila en Elena, die we zagen opgroeien in De geniale vriendin, deel 1 van de Napolitaanse romans, volwassen worden, beiden op zoek naar een manier om hun lot in eigen hand te nemen.

Wie vlucht en wie blijft (2016)

In haar derde Napolitaanse roman volgt Ferrante opnieuw de vriendinnen die ondertussen afgestudeerd zijn en een eigen leven proberen uit te bouwen in de jaren 70. In hun zoektocht blijft de Napolitaanse wijk waarin ze opgroeiden en hun afkomst onontkoombaar aan hen kleven. Zo beweegt Elena zich door haar romansucces en haar aanstaande huwelijk met de veelbelovende wetenschapper Pietro Airota in de hogere kringen, terwijl Lila haar rijke man heeft verlaten en in een vleesfabriek moet gaan werken. Dit meest politieke deel speelt in het rumoerige Italië van de late jaren zestig en zeventig (studentenopstanden, radicaliserend communisme, feminisme). Hierdoor worden de eigen verwachtingen, die van elkaar en die van hun omgeving - met name wat betreft het moederschap, partnerschap, liefde en carrière - onder grotere druk gezet. Lena besluit uiteindelijk uit het kielzog van Lila te stappen en haar eigen koers te varen.

Opnieuw haalt Ferrante in haar typische stijl interessante thema's aan zoals het klassenverschil, de politieke onrust in de jaren 70 en de plaats van de vrouw in de maatschappij. Maar de meest interessante laag is het zoeken van Elena en Lila naar een eigen identiteit.

In het slotdeel van de Napolitaanse tetralogie Het verhaal van het verloren kind, heeft de volwassenheid en naderende ouderdom van de in een volksbuurt opgegroeide vertelster Elena ("Lena') en haar vriendin Rafaella ("Lila') tot onderwerp. Dit tegen het decor van het gecorrumpeerde Italië van de jaren 1980 tot 2005. Lena is een gevierd schrijfster, Lila heeft als computerprogrammeur een eigen bedrijf. Lena verlaat haar man voor Nino en gaat vlak boven Lila in hun oude stadswijk wonen. Ze krijgen elk een dochter en stallen hun kinderen bij elkaar. De complexe vriendschap wordt op het eind nog toegespitst omdat Lila's dochter Tina spoorloos verdwijnt (titel). Lena vraagt zich af of Lila, net als in haar kindertijd stiekem een boek schrijft. Lila verdwijnt nadat Lena een succesvolle novelle over hun vriendschap publiceert.

Elena heeft gestudeerd, is getrouwd, naar Florence verhuisd, heeft kinderen gekregen en is inmiddels een gevierd schrijfster. Lila is er daarentegen nooit in geslaagd los te komen van haar geboortestad. Ze is weliswaar succesvol ondernemer geworden, maar haar succes heeft haar dichter gebracht bij de vriendjespolitiek, het chauvinisme en de georganiseerde criminaliteit die de buurt in hun greep houden.

Tegen de achtergrond van een verleidelijk en gevaarlijk Napels en een wereld die voortdurend verandert, kan de lezer in vier delen het verhaal van Elena’s en Lila’s levenslange vriendschap volgen. Het geheel is te vergelijken met met films als 'Novecento' en 'La meglio gioventù'.

André Oyen

 

00:00 Gepost in BOEKEN | Permalink | Commentaren (0)

Post een commentaar

NB: commentaren worden gemodereerd op deze weblog.