Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

25-07-17

Gedichten / Boris Pasternak

index (17).png


 

Gedichten / Boris Pasternak

 vertaling, aantekeningen en nawoord Margriet Berg en Marja Wiebes

VertalerYolanda BloemenMarja WiebesTaalMeertalig, Nederlands, Russisch (Russisch)Oorspr. taalRussischUitgeverAmsterdam : Uitgeverij Van Oorschot, 2016466 p.ReeksRussische bibliotheek

Russische tekst naast Nederlandse vertaling

ISBN9789028260740 (hardback)

De Nobelprijs/

Als een dier ben ik in ‘t nauw gedreven./

Ergens is er licht, zijn mensen vrij,/

Maar het jachtsignaal is al gegeven,/

En een uitweg is er niet voor mij./



Hier de vijverrand, daar donkere bomen,/

En een den die mij de pas afsnijdt./

't Is niet mogelijk hier weg te komen./

Wat de toekomst brengt, dat leert de tijd./



Welk vergrijp dwingt mij te verschuilen,/

Ben ik soms een schurk, een bajesklant?/

Heel de wereld heb ik laten huilen/

Om de schoonheid van mijn vaderland./









En zelfs nu de dood mij haast komt halen

Ben ik voor vertrouwen: mettertijd

Zal de geest van goedheid zegepralen

Over kwaad en ongerechtigheid.

Boris Leonidovitsj Pasternak (Moskou, 1890 - Peredelkino 1960) was een Russisch dichter, schrijver, componist en kreeg de Nobelprijs voor Literatuur 1958, in het bijzonder voor zijn roman Dokter Zjivago.

Deze geruchtmakende roman mocht in Rusland niet verschijnen, en werd naar het Westen gesmokkeld en daar vanaf 1957 in onwaarschijnlijk korte tijd in allerlei talen vertaald. Pasternak moest de Nobelprijs weigeren, onder grote druk van de Russische autoriteiten.

De Sovjetautoriteiten noemden de prijs “een politieke daad tegen de Sovjet-Unie. Geïntimideerd door een hetze vanuit de Schrijversbond zag Pasternak uiteindelijk “vrijwillig” van de prijs af. Op 25 oktober 1958 stuurde hij nog een telegram naar de Zweedse Academie waarin hij verklaarde Immensely thankful, touched, proud, astonished, abashed te zijn. Op 29 oktober stuurde hij echter opnieuw een telegram waarin hij verklaarde de "onverdiende" prijs bij nader inzien te weigeren, "de betekenis in aanmerking nemend die eraan gegeven is in de maatschappij".

In 1958 publiceerde Pasternak nog zijn “Autobiografisch essay”. Ondermijnd door de lastercampagne stierf hij in 1960 aan longkanker. In de Sovjet-Unie stond men toen juist op het punt hem zijn staatsburgerschap te ontnemen en hem naar het buitenland te verbannen.

In 1987 kreeg Pasternak uiteindelijk postuum volledig eerherstel in zijn eigen land, onder het glasnost en perestrojka-beleid van Michail Gorbatsjov (destijds secretaris-generaal van de CPSU). Pasternaks zoon Evgeny nam in 1989 namens zijn vader alsnog de Nobelprijs voor Dokter Zhivago in ontvangst.

lIn Rusland is Pasternak vooral bekend als dichter. Een grote naam, van het kaliber Blok, Achmatova, Mandelstam, Tsvetajeva. Hij schreef al op jonge leeftijd veel poëzie, en hij kreeg er al snel grote bekendheid mee. Dat geldt ook voor zijn ‘poëmen’. De of het ‘poëem’, of ‘poëma’, is een typisch Russisch genre, nog het best te omschrijven als een novelle in verzen, waarvoor allerlei soorten tekst (dialogen, brieven, verhandelingen) gebruikt kunnen worden. Hier zijn er een paar opgenomen: over de revolutie van 1905, over boeren en fabrieksarbeiders, over de muiterij op de pantserkruiser Potjomkin en over luitenant Pjotr Petrovitsj Schmidt die de muiterij op de kruiser Otsjakov leidde.

Bij hem geen hemelbestormende thema’s zoals bijvoorbeeld bij zijn tijdgenoot Majakovski. Pasternaks grote thema is de liefde: zijn dichtwerk is vooral geïnspireerd door de vrouwen in zijn leven en Dokter Zjivago is het verhaal van een liefde tegen het decor van revolutie en burgeroorlog. Pasternak vond die liefdesgeschiedenis belangrijker dan de gebeurtenissen die er de achtergrond van waren. De mens beschouwde hij als een deel van de natuur, niet van de staat. Politiek was in zijn ogen identiek aan holle frasen, onrecht en geweld.

Die a-politieke houding was op zijn zachtst gezegd lichtzinnig in een tijd waarin Russische schrijvers met geweld een maatschappelijk bewustzijn werd opgedrongen. Hij kreeg dan ook al heel vroeg het verwijt dat hij maar zat te schrijven over het weer in plaats van te reageren op de actuele politieke thema’s van de sovjetmaatschappij.

Natuur speelt in zijn vroege gedichten een belangrijke rol. Het ontstaan van kunst uit de natuur was een van Pasternaks geliefkoosde onderwerpen. ‘Poëzie ligt aan uw voeten in het gras,’ sprak hij in 1934 op het eerste congres van de Russische schrijversbond in Moskou, ‘zodat u slechts hoeft te bukken om haar te kunnen zien en op te rapen.’

 

Het nieuwe van zijn poëzie was dat hij natuurverschijnselen beschreef in onorthodoxe poëtische taal. De verheven clichés waarmee de natuur gewoonlijk werd aangeduid, verving hij door alledaagse bewoordingen, die hij in zo’n ongebruikelijke relatie tot de natuur plaatste dat deze werd ervaren als iets onbekends.

Deze mooie uitgevoerde verzamelbundel bevat 437 gedichten in het origineel en in vertaling. Over het algemeen gebruikt Pasternak een strak rijmschema. Het is dan ook een waar kunststuk dat vertalers Margriet Berg en Marja Wiebes dit ook in het Nederlands hebben weten te behouden. Zonder afbreuk te doen aan inhoud, sfeer en het werkelijke karakter. Dit is een heerlijke vertaling die Pasternak alle eer aan doet.

00:02 Gepost in BOEKEN, Poëzie | Permalink | Commentaren (0)

Post een commentaar

NB: commentaren worden gemodereerd op deze weblog.