Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

22-06-17

Couperus in de Oriënt José Buschman

de_orient_verkend_copy.jpg


 

Couperus in de Oriënt

José Buschman

ISBN 9789059375017



19,99



192 pagina’s

ca. 80 afbeeldingen



vormgeving Bart van den Tooren

2017



 

Couperus proefde de weemoed on de mensen en de architectuur, evenals in de lucht en natuur, vooral wanneer de oosterse schemering inviel.

Louis Couperus reisde begin twintigste eeuw zes maanden rond in Algerije en Tunesië en deed van zijn ervaringen verslag in het unieke werk Met Louis Couperus in Afrika (1921). De indrukken die Couperus beschreef staan vanaf mei 2017t/m 8 oktober centraal op de tentoonstelling “De Oriënt verkend. Op reis met Louis Couperus en Marius Bauer” in het Louis Couperus Museum Javastraat 17 2585 AB Den Haag.

Ter gelegenheid van de tentoonstelling heeft José Buschman, historica en medeoprichter van het Louis Couperus Genootschap, haar eerdere, veelgeprezen onderzoek Een dandy in de Oriënt. Louis Couperus in Afrika hernieuwd. In de vernieuwde, rijk geïllustreerde uitgave Couperus in de Oriënt (uitgeverij Bas Lubberhuizen) reconstrueert zij uiterst vakkundig Couperus’ lange tocht door de woestijn.

Naast literaire gidsen door het Den Haag van Couperus en F. Bordewijk publiceerde José Buschman Couperus Culinair, de lievelingsgerechten van Louis Couperus.

Door hun levendigheid hebben de reisboeken van Louis Couperus altijd de aandacht getrokken maar met Louis Couperus in Afrika uit 1921 vormt hierop de uitzondering. Couperus reisde zes maanden rond in Algerije en Tunesië, de Haagse schilder Marius Bauer bezocht Noord-Afrika een jaar later. Zijn schetsen ademen de oosterse schoonheid die ook Couperus zo kon bekoren. Anders dan bij Bauer lijkt bij Couperus de oriëntaalse vervoering gaandeweg te zijn verdwenen. Was zijn esthetische kijk wel opgewassen tegen de realiteit van de Franse overheersing, de islam en de armoede?

Reizen is een moeilijk werk, schreef Louis Couperus in 1921, na een klein half jaar in Algerije. Daar trok hij rond als verslaggever voor de Haagsche Post, met zijn vrouw Elisabeth en 'slechts' 160 kilo bagage - dat was travelling light in die tijd. Ze sliepen in de beste hotels en aten uitstekend, maar dat maakte het reizen nog niet makkelijk. Algerije was ook toen al een avontuurlijke bestemming.

Zo'n reis vraagt om een mentale en fysieke topconditie, maar de schrijver was moe, hij voelde zich niet lekker, de dokter had hem rust en zon voorgeschreven. Eigenlijk was Couperus toe aan een 'rustkuur', bekent hij aan de lezers. Maar om geld te verdienen (zijn romans liepen niet goed meer) moest hij wel 'arbeiden binnen de perken van het vaderlandsche woord'.

Buschman laat zien hoe de vermoeide schrijver zich met oogkleppen door Noord-Afrika bewoog. Hij trakteerde zijn lezers uitsluitend op romantische scènes uit een duizend-en-één-nacht-sprookje. Naast kamelen en ezeltjes onder de 'blauwe hemelglorie', zag hij bedelaars die 'sereen' op straat liggen en 'in hun verheven mijmering' zelfs vergeten hun hand uit te strekken voor een aalmoes. De islam is met 'melancholie' omgeven en krijgt verder geen reliëf, de Algerijnen 'zijn allen prinsen des levens, zij hebben allen een adel van kalmte en zenuwlooze berusting'.

Waar zijn tijdgenoten wél oog hadden voor de hongersnood, de slechte positie van Arabische vrouwen, de vrouwenmishandeling, de prostituees en het exotische sekstoerisme avant la lettre, daar zag Couperus zelfs "de aardkleurige lompen in plooien van schoonheid vallen", zoals Buschman ironisch opmerkt.

Wie de gebundelde reisbrieven 'Met Louis Couperus in Afrika' erbij pakt, en daar nodigt Buschmans aanstekelijke boek wel toe uit, stuit op schilderijtjes van woorden.

Naast talrijke onbekende biografische feiten en afbeeldingen, waaronder nooit eerder gereproduceerde foto’s die Couperus zelf uitkoos bij een van zijn verhalen, komt Buschman met een aanzet tot een nieuwe kijk op het schrijverschap van Couperus. Volgens haar laten veel romans zich lezen als de gesublimeerde nachtmerrie van de schrijver zelf, die met zijn ontduiking van het burgerlijke leven, zijn hang naar weelde en luxe, en vooral zijn verfijnd kunstenaarschap moest vrezen voor afwijzing door zijn lezerspubliek.

De fascinatie voor het werk van Couperus is nooit weg geweest en door dit boek en de tentoonstelling zal ook misschien een nieuwe generatie lezers zijn werk willen ontdekken.

 

00:00 Gepost in BOEKEN | Permalink | Commentaren (0)

Post een commentaar

NB: commentaren worden gemodereerd op deze weblog.