Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

18-06-17

EEN TEDERE “STALINIST” Willy Courteaux (19/01/1924 – 25/03/2017)

lukas de vos,

lukas de vos,


 

EEN TEDERE “STALINIST”

Willy Courteaux (19/01/1924 – 25/03/2017)

 

 

Eén keer heb ik met Willy Courteaux samengewerkt, in 1986. Wannes van de Velde had op grond van Courteaux' Shakespearevertaling Richard III in het Antwerps bewerkt voor het Reizend Volkstheater. Ik was toen hoofdredakteur van het literair tijdschrift Restant en wou de tekst uitgeven. Dat is ook gebeurd, maar afstand van zijn betaling om het blad te helpen wou hij principieel niet doen. Achteraf heb ik daar alle begrip voor opgebracht. Copyright is een heilig recht voor journalisten en vertalers.

 

En dat is Willy Courteaux zijn hele leven geweest, met inzet voor de zwakkeren en de onmondigen. Hij was de eerste die in Humo (toen nog Humo Radio, waar hij aan de slag ging in 1947) de lezer een forum gaf en met hem in debat ging. “De man in het venster” praatte niemand naar de mond, en dat gaf vaak spanningen binnen de redaktie. Maar hij is altijd zijn eigen koers blijven varen, wat de brievenschrijvers meteen zelfbewuster heeft gemaakt. Polemiek lag Courteaux, een ongezouten Aalstenaar die helemaal in de lijn van Louis Paul Boon dacht: wat burgerlijk, maar altijd in voor dwarsliggerij. Hij was van in de tweede helft der jaren vijftig dan ook de “Dwarskijker” van dienst, de ongenadige kritikus van tv-programma's, scherper dan zijn voorgangers Jeroen Brouwers en Paul Snoek. Ook muziek ontsnapte niet aan zijn kommentaren, hij schreef ze onder het pseudoniem Max (tot op hoge leefijd zou hij met zijn vrouw Jeanne Soens als operaliefhebber een vaste klant van De Munt blijven).

 

Na dertien verhuizingen honkvast in Brussel, wierp hij zich op als “beroepsbetoger”. Courteaux was in alles een buitenbeentje met oog voor onverbiddelijke schoonheid. Hij was republikein, Vlaamsgezind (en lid van de Gravensteengroep), milieu-aktivist én “stalinist”. Een misverstand, zei hij, “ik heb alleen de propaganda tegen Stalin trachten te nuanceren”. Schoonheid zocht hij in tijdloze oeuvres: van 1953 tot 1967 vertaalde hij alle stukken van Shakespeare (vier delen, herzien in 2007), daarna, met Bart Claes, alle stukken van Euripides. Een journalist met een groot hart voor kultuur, “rari nantes in gurgite vasto”, zou Vergilius gezegd hebben.

 

Courteaux werd vooral gedreven door zijn gezonde achterdocht. Duiding en propaganda waren erfvijanden. Zo had hij nooit een goed oog in de ontwikkelingen in het Oostblok. Hij kreeg helaas gelijk, het konsumptievirus hééft in Rusland geleid tot uitbuiting, chaos en nieuwe autarchie; Polen bewijst dagelijks dat het “een dwepersvolk” is gebleven, op zoek naar revanche; de korruptie elders weet hij aan het feit dat er nooit een demokratie was geweest in de nieuwe toetredingslanden van de EU, op een blauwe maandag in het toenmalige Tsjechoslowakije na. Daarom huldigde hij de enig mogelijke houding, die van Gramsci: “Het pessimisme van het intellekt, het optimisme van de wil”.

 

Na zijn journalistieke loopbaan, vanaf 1989, zette Courteaux zich in voor verwaarloosde lezersgroepen. Tweemaal per week las hij in Laken tot drie en een half uur lang boeken in voor de Blindenbiblioteek, zes jaar lang werkte hij met analfabeten. Zijn lievelingsboek was dat van zijn vriend Ludo Abicht, Geschiedenis van de Joden in de Lage Landen. Ook politiek bleef hij aktief, in De Regenboog (een bont allegaartje van pacifisten, trotskisten, kommunisten en partijlozen), en als redakteur van het Vlaams Marxistisch Tijdschrift.

 

Met Courteaux verdwijnt een homo universalis, die nooit bang was voor opiniëring, ideologische polemiek, en wars bleef van elke poging tot ingreep van de geldschieters op het redaktioneel beleid. Klein maar dapper, met eeuwig grijze haardos en baard. En in Richard III lag zijn eigen testament vervat: “En als ik sterf, zal niemand mij beklagen. Waarom zouden ze, waar a'k toch zelf voor mezelf geen kompassie voel”. Een onafhankelijke geest is heengegaan.

 

 

Lukas De Vos

 

 

 

23:50 Gepost in Andere, gasten | Permalink | Commentaren (0) | Tags: lukas de vos

Post een commentaar

NB: commentaren worden gemodereerd op deze weblog.