Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

26-04-17

De zingende hand Breyten Breytenbach

9200000072181830.jpg


 

 

De zingende hand

gedichten 2007-2016

Auteur: Breyten Breytenbach

Uitgever: Uitgeverij Podium B.V.

Nederlandstalig

9789057598470 april 2017



het laatste gedicht



het laatste gedicht is dat

met het minste gewicht

want het is een weg en een weggaan

in beweging

en belichaamd in vervlieding

het uiteindelijk bekende gezicht

van anonimiteit van een leven

in verleefde beweging



het laatste gedicht paart niet

het heeft geen afsluiting met punt

of vraagteken

want de slotregel is slechts een sluis

is altijd een optie

op het opzeggen voor altijd

het opengaan van de passage

naar opgaan in beweegzingen



het laatste gedicht is het zichtbaar

maken van het overgaan

van dansende tekens naar de bevrijding

van onzichtbaarheid



______________________________

Uit: katalekte, 2012. Vertaling uit het Afrikaans door Laurens Vancrevel.

Breyten Breytenbach (Bonnievale, 16 september 1939) is een Zuid-Afrikaans schrijver, dichter en schilder met de Franse nationaliteit.

Breytenbach is geboren in Bonnievale, een dorp in de West-Kaap, op ongeveer 180 kilometer van Kaapstad en 100 kilometer van de zuidelijkste punt van Afrika bij Kaap Agulhas. Hij volgde een kunstopleiding aan de Michaelis School of Fine Art van de Universiteit van Kaapstad en werd een felle tegenstander van de apartheid. In de jaren 60 van de 20e eeuw vestigde hij zich in Parijs, waar hij met een Franse vrouw van Vietnamese afkomst trouwde. Vanwege de toenmalige rassenwetgeving in Zuid-Afrika kon hij daardoor niet meer terug naar zijn geboorteland. Op grond van de Wet op de Gemengde Huwelijken (1949) en de Ontuchtwet van 1950 was het een misdrijf om een seksuele verhouding met iemand van een ander ras te hebben.

In Frankrijk was hij medeoprichter van Okhela, een groep die in ballingschap de apartheid bestreed. Hij bezocht in 1975 illegaal Zuid-Afrika, werd daar verraden, in hechtenis genomen en voor hoogverraad tot negen jaar gevangenisstraf veroordeeld. Na veel druk van buitenaf werd hij in 1982 vrijgelaten. Hij keerde naar Parijs terug en werd Fransman.

Hij is sinds januari 2000 gastdocent psychologie aan de Universiteit van Kaapstad en hij is betrokken bij het Gorée-instituut in Dakar, Senegal en de Universiteit van New York.

Breytenbachs werk omvat dichtbundels, romans en essays. Veel daarvan is in het Afrikaans, met soms een vertaling in het Engels. Een groot deel van zijn werken is uit het Afrikaans of het Engels in het Nederlands vertaald door Adriaan van Dis en anderen. Er is echter ook werk dat oorspronkelijk in het Engels uitgegeven is. Hij is ook bekend als schilder. Tentoonstellingen van zijn schilderijen en afdrukken zijn geweest in Johannesburg, Kaapstad, Hongkong, Amsterdam, Stockholm, Parijs, Brussel, Edinburgh en New York.

In Intieme vreemde Een schrijfboek [vert. van Intimate Stranger. A Writing Book, 2005]

Podium, 2006, deel één van het vierluik The Middle World Quartet, zijn lezingen, essays en notities van Breyten Breytenbach verzameld. Als auteur geniet hij vooral bekendheid door zijn roman De ware bekentenissen van een witte terrorist (1984) over zijn zeven jaar durende politieke gevangenschap.

De teksten in Intieme vreemde gaan over literatuur en het schrijverschap en worden afgewisseld met enkele gedichten, soms aansluitend bij de actualiteit, zoals het gedicht ‘New York, 12 september 2001’, en met een link naar het nut van het schrijven.

Soms zijn de gedichten universeler, zoals ‘Waar is mijn lief’. Ze vormen een aangename afwisseling tussen de abstractere overpeinzingen en notities. Breytenbach probeert antwoord te geven op vragen over onder andere de toekomst van de roman, de aard van het schrijverschap en het wezen van de schoonheid. Moeilijke onderwerpen die hij soms verluchtigt door bijvoorbeeld in te zoemen op het belang van een notitieboekje, dat hij vergelijkt met een zaaibed. Dit ‘schrijfboek’ vormt een mooie verzameling goed geformuleerde wijsheden.

Tot zijn verder oeuvre behoren ook nog 'Sporen van een kameleon', 'Denkend Vuur', 'De ongedanste dans', 'Met andere woorden' en 'Lady One: 99 liefdesgedichten'. In 2007 verscheen 'De Windvanger', een selectie uit zijn oude en nieuwe gedichten. Voor dat werk ontving Breytenbach in 2008 de Hans Berghuisstok voor Poëzie en de Hertzog-prijs 2008, de meest prestigieuze literaire prijs van Zuid-Afrika. In 2009 kreeg hij de eervolle Max Jacob Prize voor zijn poëzie.

Breytenbach (1939) is een van de invloedrijkste dichters in zijn cultuur. Hij heeft de poezie in Zuid-Afrika een ander gezicht gegeven, bevrijd van het calvinisme, verrijkt met oosterse filosofie en verbonden met de grote politieke en sociale ontwikkelingen. Breytenbach betoont zich al die jaren een fel, evocatief, betrokken, taalexplorerend en vernieuwend dichter. Zelfs in de gevangenis (hij werd veroordeeld wegens "terrorisme") getuigt hij van de gruwelijke werkelijkheid, maar roept hij ook een andere wereld op. Breytenbach is een zuivere stem, die verbitterd in de VS woont en daar schrijven doceert, maar die de band met de werkelijkheid en de kracht van de verbeelding niet opgeeft.

Deze tweetalige bundel De zingende hand biedt een rijke selectie uit de gedichten die Breyten Breytenbach de afgelopen tien jaar schreef en sluit daarmee aan op De windvanger een keuze gedichten uit de periode 1964-2006 als Nederlandstalig Paperback in 2007 bij uitgeverij Podium. In De zingende hand overtreft Breytenbach zichzelf in het spel van taal en betekenis. Zijn humor blijft zelfs zijn zwartste visioenen beschijnen.

In deze nieuwe bundel is een rijke keuze te vinden uit drie meesterlijke bundels die verschenen tussen 2007tot 2016 in meesterlijke vertaling door zijn vriend en oud-uitgever Laurens van Krevelen, en gepubliceerd door Uitgeverij Podium.

Het is een tweetalige dichtbundel met zowel nieuwe gedichten als werk uit zijn Afrikaanse bundels. Dat Breytenbach nog lang hoopt te schrijven blijkt uit het gedicht ‘bewaarbrief voor een gedicht’ waarin hij zijn dichtvermogen smeekt hem nog niet te verlaten: Maak mij dan liever dood voordat je gaat. Blijf bij me. Snijdt als slotregel mijn keel maar door!

De zingende hand is een prachtig caleidoscoop van gedichten in een wonderlijke taal die zich laten lezen als kortverhalen.

André Oyen

 

De commentaren zijn gesloten.