Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

24-04-17

Van licht en donker Anton Dautzenberg ; Diederik Stapel

Van-licht-en-donker_cover-193x300.jpg


Van licht en donker

Anton Dautzenberg ; Diederik Stapel

Met een woord vooraf van Maartje Wortel | 326 pag. plus 16 illustraties | (€ 19,95) ISBN 978949 1921 35 3
Uitgeverij Jurgen Maas verdeling België door EPO distributie

 

De eerste films die met de Technicolortechniek werden gemaakt, waren een lust voor het oog. Door de hoge verzadiging waren de kleuren ongemeen fel en levendig. In The Adventures of Robin Hood (1938) vliegt en vecht Errol Flynn in een decor dat doet denken aan een kleurenstaalkaart van de plaatselijke verfwinkel.

 

In 2016 was het honderd jaar geleden dat in de grote zaal van Cinecitta in Tilburg voor het eerst een film werd vertoond, namelijk Salambò (1914) van Domenico Gaido. Sinds 1916 is in dit historische pand voortdurend een bioscoop gevestigd geweest: Nieuwe Bioscoop, Willem II-theater, Cinema Royal en Ambassade geheten, later aangevuld met Camera 1 en Camera 2. Hier maakte het publiek vanaf de jaren zestig kennis met de fenomenen arthouse, nachtfilms en seksfilms. Vanaf 1982 werden de zalen van Ambassade en Camera overgenomen door Bert Goessen en Frans van Beek. Zij noemden hun bioscoop Cinecitta, naar de beroemde filmstudio’s in Rome. Die naam was tevens een visitekaartje voor hun aspiraties: het voornamelijk vertonen van artistieke films. Daarnaast organiseerden zij thematische filmreeksen en introduceerden zij de sneak preview.

Cinecitta behield ook in moeilijkere tijden haar bestaansrecht, terwijl de ene na de andere bioscoop uit het Tilburgse straatbeeld verdween. Onafhankelijkheid, visie en doorzettingsvermogen spelen de hoofdrol in 100 honderd jaar bioscoopgeschiedenis.Vanwege het 100 jarig bestaan van Cinecitta als filmtheater schreven A.H.J. Dautzenberg en Diederik Stapel in opdracht van Cinecitta om beurten een jaar lang een essay over film. Elke week verscheen er op de website van Cinecitta een verhaal van exact 1500 woorden. Deze rubriek heette Van licht en donker.

A.H.J. Dautzenberg (Heerlen, 1967) is econoom en schrijver. Hij debuteerde in 2010 met Vogels met zwarte poten kun je niet vreten en schreef in een straf tempo romans, verhalen, essays, gedichten en toneel. In korte tijd werd hij een belangrijke stem in de Nederlandse literatuur en in het maatschappelijk debat. Dautzenberg publiceerde onder meer de succesvolle romans Samaritaan en Extra tijd. Eind 2016 verscheen De dag dat de gieren buigen.

Diederik Stapel (Oegstgeest, 1966) is psycholoog. In 2011 eindigde zijn wetenschappelijke loopbaan abrupt toen bleek dat hij onderzoeksresultaten had verzonnen. Over deze gebeurtenis schreef hij het veelbesproken en geprezen boek Ontsporing. In 2016 verscheen Zuchten, een persoonlijk relaas over zijn depressie. Met A.H.J. Dautzenberg publiceerde hij in 2014 De Fictiefabriek, een bevrijdingsroman in brieven. Momenteel werkt Stapel aan een drietal toneelstukken.

De heren A.H.J. Dautzenberg & Diederik Stapel vonden mekaar vooral in hun liefde voor de film en hun projecties zijn een meanderende collage van impressies en interpretaties, stukjes filmgeschiedenis en autobiografische schetsen, die getuigen van een diepe liefde voor film.

En dit boek wil helemaal de sfeer oproepen van de bioskoopmagie waarin langzaam het licht uit gaat, en de belofte van het donker je dieper in je stoel drukt. Dan verschijnt het logo van de distributeur in beeld, het geroezemoes om je heen verstomt. De begintitels verschijnen. Muziek. Laat de magie maar komen.

De beide auteurs hebben heel wat celluloid verslonden en slagen er dan ook perfect in om met thema's te werken zoals bijvoorbeeld de muze van de regisseur, slapstick, verboden films enz.

Diederik Stapel stelt dat de filmmakerij is een belangrijk onderdeel van de geluksindustrie is, want mensen gaan naar de bioscoop voor een goed gevoel – maar hoe zit het dan met zogenaamde feel-bad movies? Als 'een positief gevoel' het einddoel is van de prototypische filmervaring, waarom zijn er dan films die de mens vooral laten zien in al zijn deprimerende onmacht, in zijn walgelijke egocentrisme, zijn sadistische, doodenge, nihilistische gekte? En hoe kan het dan – als 'gelukkig zijn' het enige is dat we echt willen – dat sommige van deze pikzwarte, ronduit pessimistische films ook nog behoorlijke bezoekersaantallen trekken?

Daar zit natuurlijk flink wat waarheid in, maar anderzijds stelt Dautzenberg dan weer vast dat alle regisseurs een eigen universum proberen te creëren, maar dat de meesten daarbij toch het liefst zo dicht mogelijk bij de belevingswereld van het grote publiek blijven want ‘gebaseerd op waargebeurde feiten’ scóórt nog altijd stevig. Gelukkig zijn er regisseurs die daar niet mee uit de voeten kunnen. En gelukkig zijn er producenten en distributeurs die dat aandurven. En gelukkig zijn er zo stelt hij tevreden vast dat er begin 2016 nog bioscopen zijn die films als Ni le ciel, ni la terre (aka The Wakhan Front) en Le tout nouveau testament meerdere weken in hun programma durven op te nemen.

De auteurs maken hun analyses zowel gebaseerd op de Hollywood als arthouse, Europees, Amerikaans of mondiaal, oude glorie of recent, kaskrakers en cult, al weegt de nadruk op de betere film wel door omdat de stukken in eerste instantie voor de website van het filmhuis geschreven werden.

Persoonlijk heb ik heel erg genoten van de heren hun analyses omdat ze een enorme bevlogenheid en passie uistralen.

In het verleden heb ik Cinecitta in Tilburg diverse keren bezocht en ik heb er ook telkens de sfeer ervaren die dit knappe boek ook uitstraalt.

André Oyen

http://cinecitta.nl

 

Post een commentaar

NB: commentaren worden gemodereerd op deze weblog.