Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

13-02-17

Tjeerd Ybeles Smit is overleden

8396_stervendoejezo.jpgtjeerd-682x1024.jpg


Vrijdag 10 februari 2017 is Tjeerd Ybeles Smit is overleden.

Hij werd geboren in 1944, in een streng gereformeerd gezin. zelf schreef hij daarover op zijn website:'Dat betekende dat ik voorbeschikt was voor een leven lang oorlog. Een niet aflatende strijd tussen mezelf en mijn omgeving. Van alle scholen ben ik afgetrapt, mijn militaire diensttijd eindigde in S-5, mijn opvoeders haalde ik het bloed onder de nagels vandaan, ik brak luidruchtig met de kerk waar mijn vader ouderling was. Zelfs mijn eerste liefde en mijn dochtertje liet ik in de steek. Vrij wilde ik zijn. Als een vogel zo vrij, voor zover een krijgsgevangene dat kan zijn'.

Sterven doe je zo (Knipscheer, 2012, 120 p.) was het literaire debuut van Tjeerd Ybeles Smit. Het is een novelle over de dood, maar het is echt geen triest boek, want het is een stukje filosofie gekoppeld aan een bitterzoet verhaal met een droge humorische ondergrond. Tjeerd Ybeles Smit speelt met het thema dood en de angst en het taboe daarrond. We verrijken ons leven met geleerdheid, maar van een cursus 'sterven, hoe doe je dat?' heb ik nog nooit gehoord. Als je vrouw een kind krijgt ga je als echtgenoot mee naar zwangerschapsgymnastiek om te leren persen, mijmert het hoofdpersonage Stijn maar er is nergens een school waar je leert om te gaan met de sterven. Het draait allemaal rond de zesenvijftigjarige Stein, die een turbulent leven achter de rug heeft, maar nu geketend is aan een terminale levercirrose. In de tijd dat hij zich als hippie volspoot met van alles en nog wat heeft hij waarschijnlijk een hepatitis C opgelopen. Hoe dan ook volgens zijn arts mag hij zich eigenaar noemen van 'Een pracht van een levercirrose'. Stijn is schrijver maar heeft nog nooit iets uitgegeven. Zijn uitgever voor wie hij soms reclameteksten schrijft stelt hem voor om zijn ervaringen met artsen te boekstaven. Hij begint er aan maar sukkelt zoals steeds met de openingszin. Met de dood voor ogen tracht hij een paar essentiële levensvragen te beantwoorden zoals:' Was het god die de mens schiep, of de mens god? En ook: sterven, hoe doe je dat eigenlijk? Ondertussen raakt Stein verwikkeld in een banale burenruzie om een fiets, maken de pillen hem overgevoelig voor problemen en spant hij zich in om zijn uitgever Huidenkoper uit een Soedanese cel te krijgen... Een heel apart boekje dat ik heel graag gelezen heb.

Zijn tweede eveneens autobiografisch getinte roman, Bijverschijnselen In Deknipscheer 2014, ligt een beetje in het verlengde van zijn eerste en heeft Fred Bongers als hoofdpersonage.

Bongers is een 60-jarige oud-hippie, die aan Hepatitis-C lijdende, met de dood voor ogen naar Nederland gekomen is voor een behandeling. Afkomstig uit een streng gereformeerd Hilversums milieu klom hij op tot belangrijke drugdealer en verviel dan helaas weer tot junk. Van het door criminaliteit verworven geld leeft hij, denkend zijn criminele omgeving zelf achter zich gelaten te hebben, op zijn schip in de Griekse Archipel. De kuur die hij in Amsterdam moet volgen geeft zware bijverschijnselen, waaronder hallucinaties en paranoia, die hem doodziek maken.

Om wat beter te kunnen recupereren gaat hij in zijn geboortestad Hilversum in de villa van een vriend en een vertrouwenspersoon wat op krachten komen. Tijdens deze enkele dagen ten Hilversum voelt hij zich door zijn criminele verleden achternagezeten. En dan wordt hij slachtoffer van de bijverschijnselen van de zware medicatie. Hij hallucineert over zijn jeugd, en krijgt ook nog op de koop toe te maken met de bijverschijnselen van zijn strenge religieuze jeugd.

In Bijverschijnselen maakt de auteur zijn lezers deelgenoot van een buitengewoon goed geschreven en sterk verhaal over ziekte, verval en dood. Er zit een dusdanige beklemmende sfeer in het boek dat een ietwat overgevoelige lezer er zelf paranoïde van zou worden. Een ware literaire krachttoer.

'We verrijken ons leven met geleerdheid, maar van een cursus 'sterven, hoe doe je dat?' heb ik nog nooit gehoord. Als je vrouw een kind krijgt ga je als echtgenoot mee naar zwangerschapsgymnastiek om te leren persen, maar er is nergens een school waar je leert solidair te zijn met de stervenden. Laat staan dat er ergens een buurthuis is waar je onder het toeziende oog van een gediplomeerde leraar zelf een beetje kunt oefenen in doodgaan.'

RIP Tjeerd Ybeles Smit de oefening nu begint de echte stuff.

André Oyen

 

16:35 Gepost in Andere, BOEKEN | Permalink | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.