Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

12-12-16

TONIO

Tonio-2016-Paula-van-der-Oest-737-poster-450.494-poster-274x410.jpg

index (46).png

9200000010081362.jpg


Tonio Film

 

Drama

Regie Paula van der Oest.

Met Pierre Bokma, Rifka Lodeizen, Chris Peters, Stefanie van Leersum, Beppie Melissen, Henri Garcin.

100 min. Nederland 2016

 

A.F. Th. van der Heijden - Tonio boek

 

Uitgeverij: De Bezige Bij, Amsterdam

 

Aantal pagina's: 640

 

Prijs: 23,50 euro (paperback) of 29,50 euro (gebonden)

 

ISBN: 978-90-234-5954-5 (paperback)

 

ISBN: 978-90-234-6572-0 (gebonden)

A.F. Th. van der Heijden - Tonio

A.F. Th. van der Heijden ( 1951) debuteerde in 1978 met de verhalenbundel Een gondel in de Herengracht en is de auteur van een groot en breed opgezet oeuvre waarin twee grote romancycli de essentie vormen: ‘De tandeloze tijd’ en ‘Homo duplex’. Zijn roman, Het schervengericht, werd bekroond met de AKO Literatuurprijs 2007. De jury prees het als 'een onontkoombaar boek dat, geschreven in een prachtige stijl, de mens laat zien op het scherp van de snede.'

Bij De Bezige Bij verscheen zijn novelle MIM (2007), een bijzondere uitgave ter gelegenheid van de tachtigste verjaardag van Harry Mulisch. Het boek, dat jubelend werd ontvangen, vormt een climax van de nog onvoltooide romancyclus Homo Duplex, waarin hoofdpersoon Movo zich als een moderne Oedipus door de schimmige wereld van voetbalsupporters beweegt.

Op 26 mei 2011 verscheen Tonio. Een requiemroman. Op de Eerste Pinksterdag van 2010 kwam de 21-jarige Tonio van der Heijden, het enig kind van A.F.Th. van der Heijden en Mirjam Rotenstreich, bij een verkeersongeval om het leven. Tonio. Een requiemroman vormt een nauwgezette reconstructie van een jongensleven en een radeloze queeste naar zin en betekenis. In 2014 verscheen Uitverkoren, waarin de essay-achtige teksten over de ontstaansgeschiedenis van Tonio zijn verzameld en aangevuld met de novelle Uitverkoren, de oertekst die aan de basis lag van de requimroman.

In januari 2012 werd het oeuvre van A.F.Th. van der Heijden bekroond met de Constantijn Huygens-prijs en in mei 2013 ontving Van der Heijden de P.C. Hooft-prijs voor zijn gehele oeuvre. Tijdens de uitreiking presenteerde hij deel 5 van De tandeloze tijd: De helleveeg. Deze tragikomische roman werd al snel verfilmd, met Gouden Kalf-winnares Hadewych Minis. In december 2015 verscheen De ochtendgave, een historische roman over de Vrede van Nijmegen.

In november 2016 is Kwaadschiks verschenen, het zesde deel in De tandeloze tijd, waarin de hoofdpersoon Nico Dorlas wordt bijgestaan door de strafpleiter Ernst.

In de vroege ochtend van deze zonnige Eerste Pinksterdag op 23 mei 2010 verstoorden twee politieagenten voorgoed de rust van de schrijver en zijn vrouw Mirjam Rotenstreich. Hun 21-jarige zoon Tonio lag in kritieke toestand in het ziekenhuis nadat een auto hem midden in de nacht van de fiets had geschept.

Een paar uren later bleek dat Tonio niet meer te redden was. Van der Heijden en zijn vrouw mochten afscheid van hem nemen, daarna werd de beademingsapparatuur uitgezet.

A.F.Th. van der Heijden doet het enige waar hij op dat moment toe in staat is: in zijn herinnering graven, aantekeningen maken, schrijven. Daarbij voortgedreven door twee dwingende vragen: wat gebeurde er met Tonio in de laatste uren en dagen voorafgaand aan de ramp, en hoe kon dit ongeluk plaatsvinden? Een zoektocht naar het wat en het hoe, die leidt langs verschillende ooggetuigen, vrienden, politiemensen, artsen en het mysterieuze meisje Jenny, dat in de laatste weken van Tonio s leven een cruciale rol blijkt te hebben vervuld. Het wordt een nauwgezette reconstructie van een jongensleven en een radeloze queeste naar zin en betekenis. Het wordt een gedreven schrijven over de dood van een zoon en wat het teweeg heeft gebracht: verdriet, gemis, pijn, woede, angst, schuldgevoelens, machteloosheid en radeloosheid. Hij probeert het onmogelijke: het te begrijpen en dragelijk te maken. Herinneringen aan Tonio en het leven van de auteur en zijn vrouw met hun zoon worden afgewisseld met de gebeurtenissen rond en na Tonio’s dood en de gevoelens en reacties van de schrijver en diens vrouw.

Toch overstijgt Van der Heijdens requiem soortgelijke boeken over een groot verdriet met gemak. Bij alle levensechtheid waaraan je geen moment twijfelt, zou je bijna vergeten dat hier een talentrijk schrijver zijn hart uitstort.

Paula van der Oests heeft met haar serene, niet-sentimentele verfilming van Tonio een krachttoer uitgehaald.

Zij laat haar film starten met de bel, die schel de zondagochtendstilte verstoort. Een korte, rauwe kreet van de moeder, in de deuropening de agent, die ook nog de naam verkeerd stottert : uw zoon Tony... 'Tonio', corrigeert de vader.

Schrijver Adri (Pierre Bokma) en echtgenote Mirjam (Rifka Lodeizen) stappen confuus in een taxi, op weg naar het ziekenhuis; daar waar het laatste restje hoop kapot slaat onder klinisch tl-licht en ander verblindend wit van verpleegkundigen en artsen. Maar ook zien we Adri en Mirjam op weg naar de bevalling twee decennia eerder, in zo'n zelfde ziekenhuis, zij het zoveel zachter belicht. Mooie, tedere gezinsmomenten vergeleken met het nu: het beeld van Tonio in dat ziekenhuisbed, drains uit het in de OK kaalgeschoren hoofd.

Elke persoon gaat anders om met het rouwproces, maar Van der Heijden besloot het letterlijk van zich af te schijven.

Bij Mirjam, spat het verdriet eraf. Bij Adri, net zo verwond maar nu eenmaal die meer naar binnen gekeerde en op zichzelf gerichte schrijver, dringt het besef op dat hij niet de meest betrokken vader was. Hij zoekt troost in schrijven en alcohol.

Zelden werd een rouwproces zo persoonlijk en invoelbaar verbeeld. Het verhaal richt zich niet enkel op het nu, maar blikt ook terug op de bijzondere en vrije relatie die Tonio met zijn ouders onderhield. Het doet recht aan de persoonlijkheid van de jongeman en is naast een prachtig document ook een eerbetoon aan een uitzonderlijk jong mens die in de bloei van zijn leven stond, zich interesseerde in kunst en het studentenleven met gretige teugen absorbeerde.

Met de hoofdrol van de getormenteerde schrijver levert Pierre Bokma een fenomenale vertolking af. Ook Chris Peters, een jonge acteur die nog in de schoolbanken op de toneelschool zit en hier zijn speelfilmdebuut maakt speelt een knappe, precies voldoende dromerige rol als Tonio, de jongen die nog zoekt naar zijn bestemming in het leven. De rol van Mirjam die exact hetzelfde leed als haar man moet zien te verwerken, maar zich soms op de achtergrond moet plaatsen om haar man te steunen en haar bejaarde op te vangen is zéér knap neergezet door Rifka Lodeizen. Tonio is zowel een knappe boekverfilming als een goed gemaakte film die het oneerlijke en onvergeeflijke verlies van een kind hartverscheurend dichtbij brengt.

André Oyen

 

De commentaren zijn gesloten.