Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

19-11-16

Betty - Een joodse kinderverzorgster in verzet Esther Göbel en Henk Meulenbeld

8616161029195240k.jpg


 

 

http://www.at5.nl/artikelen/160820/betty_

Betty - Een joodse kinderverzorgster in verzet

Auteur: Esther Göbel en Henk Meulenbeld

Uitgever: Gibbon Uitgeefagentschap

Uitgebracht: 2016

Pagina's: 304

ISBN: 9789491363719

Omschrijving:

We mochten steeds minder. We mochten niet meer op straat tijdens bepaalde uren, niet meer in bepaalde winkels komen, ik moest van school af... totdat we er niet eens meer mochten zijn.



Betty Goudsmit-Oudkerk, is een van weinig nog levende ooggetuigen van de naziterreur: de razzia’s en deportaties vanuit de Hollandsche Schouwburg. Ze werkte als kinderverzorgster in de crèche ertegenover. Van daaruit hielp ze Walter Süskind en Henriëtte Pimentel met het redden van honderden joodse kinderen. De grillige en dramatische levensloop van Betty is met veel zorg en liefde opgetekend door onderzoekers en schrijvers Esther Göbel en Henk Meulenbeld.

Betty Zij verloor haar moeder, oma en twee broers in WO II. Ze stelde zich teweer tegen de vijand om de kinderen van anderen te beschermen. Door haar moed, charme en mazzel ontsnapte ze aan een wisse dood. Vanuit het totale isolement waarin ze uiteindelijk terechtkwam wist ze zich een nieuwe familie en een nieuw bestaan te verwerven.



Op 29 september 1943 werd Amsterdam Judenrein werd verklaard. De nacht ervoor vond de laatste razzia plaats en werden de laatste kinderen uit de crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg op transport gesteld. Samen met o.a. Walter Süskind heeft Betty Oudkerk, aan wie dit boek gewijd is, ervoor gezorgd dat honderden kinderen konden ontsnappen, onderduiken en de oorlog overleven. Toen de crèche sloot, was het ook voor haar tijd om onder te duiken. Veel van haar familieleden waren toen al weggevoerd naar de vernietigingskampen in Duitsland en Polen. Lang heeft Betty Oudkerk, zoals zovelen die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt, niet over haar belevenissen in de crèche en haar onderduiktijd willen praten. Voor haar kinderen en kleinkinderen heeft ze zich over haar weerzin heen gezet en haar verhaal verteld, dat door Göbel en Meulenbeld is opgeschreven. Natuurlijk is het een persoonlijk verhaal, maar toch ook een universeel verhaal over het lot van de joden in de Tweede Wereldoorlog.

Aanvankelijk heeft het boek nog een opgewekte toon want Betty had met vader moeder, haar broers Gerrit en Nol, haar zus Leni en haar jongere broer Jaap een mooie jeugd en kwam uit een vrij fortuinelijk milieu. Vader heeft een zaak in textielwaren in de Van Woustraat te Amsterdam. De handel groeit gestaag en er worden steeds meer panden aangekocht en bij de zaak gevoegd. Betty heeft een redelijk onbezorgde jeugd . De lagere school doorloopt ze vlot, maar op de MULO komen er wat problemen. Betty heeft een hekel aan een aantal vakken en gaat tenslotte naar de huishoudschool en volgt de cursus kinderverzorging. Dan breekt de oorlog uit en moet ze van school. Hoewel ze de opleiding niet heeft afgerond krijgt ze toch een diploma zuigelingen- en kinderverzorging. Verzorgen zit in Betty’s bloed. Als kind verzorgde ze haar poppen, later de kinderen in de crèche, haar eigen kinderen en tenslotte haar dementerende man Bram.

Vader Oudkerk is vlak voor de oorlog aan een hersenbloeding gestorven en moeder neemt de manufacturenwinkel over. In de oorlog wordt de zaak onteigend en krijgt een bewindvoerder, de weduwe Koot, de vrouw van de vermoorde NSB’er Hendrik Koot. De familie woont nog boven de zaak, maar mag er niet meer komen. Koot ruïneert de zaak en besteelt de familie Oudkerk. Intussen heeft Betty een baantje gekregen bij de kindercrèche tegenover de Hollandsche Schouwburg. De crèche was oorspronkelijk opgezet om kinderen van Joodse handelslui en diamantslijpers op te vangen en die zitten er aanvankelijk ook nog. Als de Hollandsche Schouwburg als opvangcentrum voor opgepakte joden gaat dienen, komen de kinderen van hen aan de overkant in de crèche terecht, omdat de Duitsers geen gejank en geschreeuw in de schouwburg wilden.

Moeders mogen soms oversteken om hun baby’s te zogen. Soms lukt het om de schouwburg op die manier te ontsnappen. Betty en haar collega’s proberen ouders die op transport gaan ervan te overtuigen om hun kinderen achter te laten en te laten onderduiken. Velen doen dat, maar lang niet iedereen. Vooral het feit dat er toch veel kinderen zijn afgevoerd naar Duitsland knaagt nog altijd aan Betty, die vindt dat ze misschien meer had moeten of kunnen doen om ze te redden.

Toen de crèche sloot, dook Betty Oudkerk zelf onder. Ze kwam bij de eigenaar van een houthandel en zijn gezin in Bloemendaal terecht, waar ze gedurende de oorlog werd gebruikt als goedkope huishoudster. De man des huizes, de heer Rot, probeerde ook nog om Betty te misbruiken, wat hem overigens niet lukte. Een lot dat waarschijnlijk vele joodse vrouwelijke onderduikers zal hebben getroffen.

Na de oorlog trouwt ze met Bram Goudsmit. Ze beginnen uiteindelijk een makelaarskantoor en verdienen daar zeer goed hun brood mee. Betty noemt zichzelf een toneelspeelster die in zware omstandigheden toch maar bleef lachen. Over de oorlog wilde ze heel lang niet praten. De herinneringen waren te heftig. Ook uit dit boek komt weer naar voren dat veel Nederlanders in de Tweede Wereldoorlog met gemak joden verraadden en hun huizen en huisraad inpikten. Het verzet bestond uit een relatief kleine groep mensen en natuurlijk waren er ook de gezinnen die onderduikers huisvestten, maar ook dat was geen grote groep.

Wanneer je het boek gelezen hebt kan je maar al te goed begrijpen dat Betty veel herinneringen voorgoed verdrongen heeft. Gelukkig zijn er nog genoeg bewaard gebleven om haar verhaal in boekvorm te laten verschijnen. In 1996 vertelde Betty voor één keer haar verhaal en dat is in het kader van het Spielbergproject. Regisseur Steven Spielberg had een project opgezet, Holocaust survivor stories, waarin hij overlevenden van de Holocaust hun verhaal laat vertellen. Op aandringen van haar kinderen en kleinkinderen die het verhaal verteld wilden hebben in boekvorm is dat nu op een serene en degelijke manier gebeurd gebeurd dank zij Esther Göbel en Henk Meulenbeld.

André Oyen

 

 

 

00:00 Gepost in BOEKEN | Permalink | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.