Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

06-09-16

Leesgroep "Moussa" van Kamel Daoud

9789026332890.jpg


Leesgroep "Moussa" van Kamel Daoud

donderdag 8 september om 20u.De leesgroep wordt begeleid voor Edith Aerts en Frans Buelens.

Gratis maar graag inschrijven bij groenewaterman@groenewaterman.beDe vreemdeling

Albert Camus

De Bezige Bij, 2010, 126 p.

Albert Camus schrijver-filosoof, existentialistisch icoon, Nobelprijs Literatuurwinnaar was de auteur van tijdloze, ingetogen meesterwerken als De vreemdeling (1942), De pest (1947) en De val (1956, waarin een Parijse advocaat op de Amsterdamse Wallen zijn zonden opbiecht en zijn verleden wil overdoen). Groot in omvang was zijn romanoeuvre niet. Maar hij oogstte ook succes met baanbrekende essays als De mythe van Sisyphus, een bespiegeling over de zinloosheid van de herhaling in het leven. En hij maakte naam met toneelstukken als Caligula en De rechtvaardigen. Postuum verscheen in 1994 de onafgewerkte roman Le premier homme, het autobiografische relaas van zijn Algerijnse jeugd. Zijn romandebuut L’Etranger (1942) zag in volle oorlogstijd het licht, vrijwel gelijktijdig met De mythe van Sisyphus, maar in feite had Camus al in 1940 een eerste versie afgewerkt. De vreemdeling, is Camus’ beroemdste boek en door zijn bescheiden omvang ook erg populair bij Franse scholieren. Ruim 6,7 miljoen stuks zijn er in pocketvorm over de toonbank gegaan. Het is en blijft een onbehaaglijk stemmend boek, waarin het hoofdpersonage, de pied noir Meursault, het leven compleet onthecht en afstandelijk tegemoet treedt. Meursault is een vreemde jongeman, goed op zijn werk, maar met weinig emotioneel vermogen; Op een dag schiet hij een Algerijnse man dood. Hij heeft geen verklaring het kwam door de 'hitte van de zon'. In het proces dat volgt weigert hij zich fatsoenlijk te verdedigen en zich aan te passen aan de normen van de maatschappij. Berouw kent hij evenmin. Door alles heen voelt hij zich een tevreden mens. Uiteindelijk belandt hij in de gevangenis, waar hij zijn executie afwacht, maar niet zonder de dood te verachten. Op weergaloze wijze beschrijft Camus de absurditeit van het bestaan en de strijd van een leven zonder zin. De openingszinnen van De vreemdeling zetten meteen de toon: “Vandaag is moeder gestorven. Of misschien gisteren, ik weet het niet.” Het lijkt Meursaults koude kleren niet te raken, haar dood is een hobbeltje in zijn vlakke leven, dat hij vaak rokend, op bed zittend, starend of mechanisch werkend op kantoor doorbrengt. In de volgende hoofdstukken wordt duidelijk dat Meursaults attitude er een is van koele afwezigheid, al is hij niet ongevoelig voor lichamelijke en zintuiglijke sensaties. Hij beleefd en zelfs behulpzaam als zijn buren hem een gunst vragen en hij knoopt een vreemd soort vriendschap aan met Raymond, de man met de losse handjes en de boksersneus, die ‘van vrouwen leeft’. Camus’ 'De vreemdeling' is een uitstekende roman. Enerzijds vertelt het boek een erg sterk verhaal. Niettegenstaande zijn sombere sfeer bevat het ook schitterende poëtische passages. Anderzijds is het een prima illustratie van de theorie van het absurdisme. Het valt dan ook perfect te verklaren dat dit boek in 1999 door de lezers van Le Monde verkozen werd tot beste boek van de twintigste eeuw.

Moussa of de dood van een Arabier

Kamel Daoud

Ambo|Anthos, 2015 , 149 p.

" De moordenaar is beroemd geworden en heeft zijn verhaal zo goed opgeschreven dat het niet eens in me zou opkomen hem na te volgen."



Kamel Daoud won met Moussa of de dood van een Arabier de Prix Goncourt du Premier Roman 2014. Daoud heeft die duiding goed begrepen. Met Moussa of de dood van een Arabier heeft Kamel Daoud een stem gegeven aan ‘de Arabier’ uit de Franse klassieker De vreemdeling van Albert Camus. Haroen wordt al zijn hele leven gekweld (de kwelling wordt ook nog erg aangemoedigd door zijn moeder) door de zinloze moord op zijn broer door Meursault, de beruchte antiheld uit Camus’ roman. Haroen besluit zijn broer uit de anonimiteit te halen door hem een naam te geven: Moussa. En een stem, die de gebeurtenissen beschrijft die leidden tot Moussa’s dood op een oogverblindend Algerijns strand. De roman Moussa of de dood van een Arabier is tegelijkertijd een liefdesverklaring aan en overpeinzing van de Arabische identiteit, waarin het kolonialisme en de druk van het geloof een grote rol spelen. De opzet van de Algerijnse journalist Kamel Daoud (1970) is nu deze onbekende een identiteit te geven en de familiale en maatschappelijke spanningen te volgen, zoals ze zijn beleefd door zijn inmiddels bejaarde broer Haroun. Diens monoloog is doordesemd van zijn opgekropte frustraties die betrekking hebben op de schim die resteert van zijn broer Moussa, de verbittering van zijn moeder en zijn afkeer van religie. Zijn daardoor verminkte leven lijkt vanaf de op 'De vreemdeling' geïnspireerde beginzin tot en met een uit wraak gepleegde moord gespiegeld te zijn aan dat van Meursault. Dat levert als wel gestileerd pendant van Camus' roman een veelzeggend tweeluik op, bekroond met de 'Prix Goncourt du premier roman 2014'. Langzaam verschuift het beeld van Haroen als aanklager van de moordenaar van zijn broer naar Haroen als lotgenoot van Meursault en lijkt het erop alsof het ‘recht van het evenwicht’ te maken heeft met het laatste. Zoals Meursault het leven van zijn broer onderbrak, zo doet Haroen hetzelfde bij de Fransman Joseph ‘omdat er een tegenwicht moest komen voor de absurditeit van onze situatie.’ De moord bij Daoud is een omkering: nu vermoordt een Arabier (een Algerijn) een Fransman.

André Oyen

 

De commentaren zijn gesloten.