Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

08-10-16

Lize Spit – Het smelt wint Bronzen uil

16250_Het smelt.jpg


Het Smelt van Lize Spit wint De Bronzen Uil 2016

Ter afsluiting van het literair festival Het Betere Boek, reikte het Willemsfonds De Bronzen Uil 2016 uit aan Het Smelt (Das Mag) van Lize Spit. Deze prijs van 5.000 euro en een bronzen beeld gaat jaarlijks naar het beste Nederlandstalige literaire debuut.

De vijf andere genomineerden voor De Bronzen Uil waren Yvon Né met Het scheve meisje (De Geus), Hagar Peeters met Malva (De Bezige Bij), Filip Rogiers met Verman je (Polis), Koen Sels met Generator (Het Balanseer), Carly Wijs met Het twijfelexperiment (AmboIAnthos).

De jury, onder leiding van Jos Geysels en verder bestaande uit Nadia Dala, Sylvain Peeters, Lies Steppe, Sofie Vandamme en Marnix Verplancke was onder de indruk van de literaire kwaliteiten van de shortlist en van het stilistisch vakmanschap en de poëtische taal van de auteurs. Na zorgvuldige beraadslaging en bedachtzame discussie, koos de jury uiteindelijk voor een vlijmscherp, rauw, en ook subtiel geschreven relaas. Het perfect opgebouwde verhaal wordt met grote discipline uitgewerkt en zorgvuldig gedoseerd ontrafeld. De auteur neemt de lezer mee in een reis waarin een wreed verleden het heden hopeloos determineert. De mengeling van wraakzucht en tederheid, van harde afrekening en zacht mededogen overtuigde de jury om De Bronzen Uil 2016 toe te kennen aan Het Smelt van Lize Spit.

Dit jaar reikte Vlaams cultuurminister Sven Gatz de prijs uit.

Daarnaast is ook de Publieksprijs De Bronzen Uil uitgereikt. Deze prijs gaat naar de genomineerde debuutauteur die de meeste stemmen van bezoekers, zowel online als op de dag zelf, achter haar naam krijgt. Ook hier sleepte Lize Spit de prijs in de wacht.

De zesde editie van Het Betere Boek was een succes. De bezoekers genoten van de nieuwe formule: een Duitse editie van het literair festival, waarbij Berlijn en de Frankfurter Buchmesse centraal stonden.

Curator Els Snick nodigde een dertigtal gasten uit, elk met een eigen link met Duitsland: auteurs (Piet de Moor, Yves Petry, Peter Terrin,…), toonaangevende literaire vertalers (Anne Folkertsma, Jan Gielkens, Inge Arteel), dichters (Geert van Istendael, Els Moors,…), auteurs van kinder- en jeugdliteratuur (Gerda Dendooven, Aline Sax,…) en van reisgidsen (Erwin De Decker): ze waren vandaag allemaal terug te vinden op de podia van Het Betere Boek in Gent.

 

Lize Spit – Het smelt. Das Mag Uitgevers, Amsterdam. 480 blz. € 22,95 9789082410617
‘Dat de zomermaanden me later het meeste zouden bijblijven wist ik al voor ze voorbij waren. Er viel meer zonlicht op onze bewegingen, herinneringen hieraan konden zich scherper ontwikkelen.’
Het heeft een tijd geduurd voor ik een hele stapel te bespreken werken aan de kant geduwd heb om Het smelt van Lize Spit te gaan lezen. Met hypes komt het zelden goed, herinner ik mij van De eenzaamheid van de priemgetallen.
Toch heeft deze jonge auteur, Lize Spit mij heel aangenaam verrast. Aanvankelijk besloot ik het boek een honderdtal bladzijden de kans te geven en mij dan naar ernstiger en beter werk te begeven. Maar na vijftig bladzijden wist ik dat ik deze rit ging uitzitten en zonder enige spijt. De dame kreeg van het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) steun kreeg om een scenario van een langspeelfilm te schrijven. En na haar overwinning in de schrijfwedstrijd Write Now! had Spit de uitgeverijen voor haar romandebuut voor het uitkiezen. Uiteindelijk ging ze in zee met de gloednieuwe uitgeverij Das Mag van het Nederlandse tijdschrift Das Magazin, waarin ze al een aantal teksten had gepubliceerd.
Liz deed een opleiding aan het Ritcs ook in de twee algemene jaren ‘audiovisuele kunsten’ en dan twee specialisatiejaren scenario schrijven en dat verklaart waarschijnlijk voor een stuk haar beeldende taal.
Ook al wilde de auteur eigenlijk geen coming-of-age-roman schrijven toch is het wel een boek over volwassenwording geworden, een beetje in de lijn van Elvis Peeters' Wij, waarin de intimiteit als ze al aanwezig is is steeds bruut, wrang en een onbehaaglijk gevoel bezorgend de lezer intimideert. Wij was heel expliciet, Het smelt is donker en soms ook tragikomisch.
Een vrouw van 27 keert tegen oudjaar 2015 terug naar haar geboortedorp Bovenmeer in de Kempen en geeft in korte fragmenten een aantal beslissende gebeurtenissen uit de zomer van 2002 vrij, toen ze een jaar of 13 was. In Het beschrijft Spit in gebalde zinnen sterke, dorpse beelden waarin een drietal personages de spil van het verhaal vormen. De verstelster is uit haar geboortedorp naar Brussel verhuisd om architectuur te studeren en heeft daar een aardig appartement kunnen betrekken. Hoewel ze al een paar jaar in Brussel woont, en ze veel van wat er achter haar ligt wil vergeten, blijft het verleden knagen en doet haar meer en meer naar vergelding zoeken.Aanvankelijk lijkt haar jeugd kabbelend te zijn geweest in een dorp met veel sociale controle, waar de slager, één bakker, één kruidenier nog geen of toch weinig concurentie kennen van supermarkten, den Aldi misschien uitgezonderd. Haar eerste levensjaren beleeft Eva dan ook als lid van ‘de drie musketiers’, een vriendschapsverbond tegen wil dank met Pim en Laurens, de enige twee jongens die net als zij in 1988 in Bovenmeer werden geboren. Dat maakte wel dat er op een gegeven moment niet genoeg vijfjarige kinderen zijn om een aparte kleuterklas mee te vullen. Voor de hoofdfiguur en haar twee 'collega's' wordt dan een speciaal ‘bijzetklasje’ gecreëerd, in een hogere klas, om daar zo goed en zo kwaad als dat gaat een op maat gemaakt lesprogramma te volgen. Ze blijven een drieling tot ze dertien zijn, in de zomer van 2002, wanneer een en ander uit de hand begint te lopen en he vertelster niet zo goed meer hoe ze met de puberale fantasieën van de twee jongens moet omgaan. Ook thuis maakt Eva al deel uit van even geforceerd trio. Net als haar oudere broer Jolan en haar jongere zusje Tes probeert ze aan het drankprobleem van haar beide ouders te ontsnappen en een beetje huiselijke warmte te vinden.
Bovenmeer en zijn inwoners tekenen het leven van Eva voor altijd ook wanneer ze in Brussel door een vrij anoniem leven dat verdoemde dorp probeert uit te gummen. Wanneer ze een uitnodiging krijgt van Pim om nog eens naar het dorp te komen om te herdenken dat zijn overleden broer Jan dertig geworden zou zijn, kan ze haar wraakgevoelens niet langer zwijgen opleggen. Op de grote vertrekt ze met een groot blok ijs in haar auto naar Bovenmeer brengt alle verhaaleindjes bij elkaar brengt en zorgt voor een onthutsende apotheose. Hype of geen hype maar de auteur heeft wel een geslaagd beeld geschapen van een jeugdig gezelschap in een dorp gedurende de jaren negentig van vorige eeuw dat worstelde met een mix van communicatiestoornis en een overdosis testosteron.
André Oyen

19:26 Gepost in BOEKEN | Permalink | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.