Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

10-01-16

«SOUVENIRS» aantekeningen in de loop van de tijd. Lucienne Stassaert

Stassaert-28-197x300.jpg

images.jpgnaamloos.png


 

Ter gelegenheid van de 80ste verjaardag van

LUCIENNE STASSAERT (10 januari 2016):

 

 

Videofilm van MARC NEYS (aka SWOON):

IK HEB DE TIJD IN VEILIGHEID GEBRACHT

 

 

https://vimeo.com/149412002

 

 

«SOUVENIRS» aantekeningen in de loop van de tijd.

Lucienne Stassaert

 

Nederlands

 

ISBN: 9789491455575

 

 

Pagina's: 144

 

uitgeverij P.

 

2014

 

Prijs: 18.95 EUR

 

Als ik voor het ontstaan van deze Souvenirs een reden zou moeten opgeven, dan vind ik in Jan de Roeks essay de meest toepasselijke verklaring:'Het woord moet als ervaringen de ervaring vernietigen, tot zwijgen brengen'. Dit geldt voor ongeveer alles wat ik heb geschreven.

 

Op zaterdag 18 oktober 2014 om 20u werd in de monumentale kunstgalerij DE ZWARTE PANTER, Hoogstraat 70, 2000 Antwerpen het nieuwe boek voorgesteld van de 'grande dame' van de Antwerpse kunstwereld: Lucienne Stassaert.

 

Deze dichteres, (toneel)schrijfster, beeldend kunstenares,pianiste én winnares van De Arkprijs van Het Vrije Woord is voor mij persoonlijk altijd een toonbeeld van een veelzijdig kunstenares uit de Antwerpse artistieke scène geweest.

 

Ingrid Vanderveken stelde de schrijfster en haar nieuwe werk op een heel warme wijze, totaal bij de auteur passend, voor. De schrijfster las enkele passages voor uit haar werk, net haar als haar uitgever de heer Leo Peraer van uitgeverij P.

 

David Davidse zorgde voor een kort muzikaal intermezzo. Het was in al zijn eenvoud een prachtige hommage aan deze veelzijdige kunstenares.

 

Lucienne Stassaert werd in Antwerpen geboren in 1936 nadat haar eerste teksten waren verschenen in het tijdschrift Nul (1961-1965) vond zij aansluiting bij de neo-experimentelen of de Zestigers, die zich hoofdzakelijk groepeerden rond het tijdschrift Labris (vanaf 1962), meer bepaald bij de zgn. subjectieve richting, waarvan de vertegenwoordigers (o.a. Marcel van Maele) zich beriepen op het klimaat van de Franse `poésie maudite' (Jarry, Lautréamont, Artaud) en de beatcultuur (Kerouac).

 

Bij Stassaert komt dit neer op een radicaal afwijzen van de gangbare leef- en denkpatronen en het zoeken naar een existentiële authenticiteit in een marginaal, artistiek bestaan. In 1964 debuteert ze met Verhalen van de jonkvrouw met de spade, in eigen beheer op 34 exemplaren. Typische kenmerken van de experimentele literatuur in de zestiger jaren: een tekst zonder hoofdletters in een ongewone syntaxis, een woordenstroom die uit het onderbewuste is opgeborreld, een boek in stencil zonder paginering. De creativiteit is gebaseerd op uitdrukking van onbewuste en irrationele ingevingen; spanningen, angsten en obsessies werpen dan weer hun schaduwen over oerverlangens, driften en de herhaalde pogingen tot contact met de anderen. Bij dit alles staat het zoeken naar de eigen identiteit centraal. Hoofdthema's zijn de obsessie van de tijd en de herinnering (de `houtworm'), de kwelling van de dood en de zelfmoordgedachte naast de aantrekkingskracht van de erotiek als beaming van het leven, en tot slot de hermafroditische liefde, het éénworden van man en vrouw.

 

In haar proza, dat aansluit bij de experimentele kunstenaarsroman, wordt deze idee geplaatst naast en tegenover de opgedrongen marginaliteit waarin de personages moeten (of verkiezen te) leven. In een `dossier', bestaande uit summiere dagboeknotities (1970-1972) die de verhalenbundel Het stenenrijk (1973) begeleiden, heeft Stassaert haar bedoelingen toegelicht, waarbij zij ook de aandacht heeft gevestigd op de sociale inslag van haar werk.De Labris-periode verschafte Lucienne Stassaert een plaats in de literatuurgeschiedenis als "zestiger" en als "experimenteel en moeilijke schrijfster". Dat etiket zou ze nooit helemaal kwijt raken, hoe graag ze dat ook wilde en hoeveel sociaal-realistische poëzie en neorealistische verhalen ze ook publiceerde. Het experimentele bleef een wezenlijk deel van haar werk, al verplaatste het zich van het materiaal (de taal) naar de vorm (de compositie). In 1984 verschijnt de verhalenbundel Het zomeruur met daarin o.a. ‘Mijnheer Tortel en Juffrouw Duif’, een leuke parabel over een dichter en een dichteres, verkleed als een stel knotsgekke bloemkwekers.Met ironie, parodie en karikatuur steekt de schrijfster de draak met de idealen van de generatie van 1968 (maatschappelijk engagement, communes, vrouwenhuizen, geitenwollen sokken, magiërs, geëngageerde kunstenaars). Tegelijk een afrekening met haar eigen geëngageerde kunst.

 

In deze Souvenirs blikt de schrijfster terug naar wat was, het verleden, en analyseert ze wat is, heden. De terugblik begint uitermate geladen, en zoals ze zelf schrijft graaft ze in het verleden van het jonge meisje, met een pen die een spade werd en vandaag finaal een mes om de rouw weg te snijden. Terwijl ze de herinneringen opschrijft begint het schrijfproces vlotter en vlotter op gang te komen, zoals ze het zelf zo mooi uidrukt:'Ik schrijf nu in het tempo dat ik meestal een schilderij opzet: vlug en zonder censuur'.

 

De auteur weet je echt heel dicht bij haar aantekeningen en souvenirs te betrekken. Alles in haar leven, ook de kleinste dingen ademen kunst uit en een helerij gallerij van namen uit de artistieke wereld van Munch, Jan de Roek,Plath, Dickinson, Andrée Chedid,Woolf, Duras enz. duiken tussen de woorden van dit zéér knap geschreven boek dat de lezer soms doet herlezen, omdat de dingen zo mooi geformuleerd werden. Eén zéér aangrijpende passage vond ik het verhaal over haar kat Loepsie, zo mooi menselijk is dat. Het ultieme bewijs van hoe immens belangrijk de aanwezigheid van een huisdier in je leven kan zijn.

 

Voor elke lezer die graag verwend wordt met proza dat woorden met poëzie, vuurwerk, droom, droefheid en meerdere dingen des levens, in explosieve vorm bevat is dit boek meer dan een must.

 

André Oyen

 

00:00 Gepost in BOEKEN, Poëzie | Permalink | Commentaren (1)

Commentaren

Hartelijk dank voor de mooie recensie!
Fijn om te lezen dat u van de mémoires genoten hebt.
Hartelijk,
Régine ganzevoort

Gepost door: Régine Ganzevoort | 28-10-14

De commentaren zijn gesloten.