Blogs cinebel.be
cinebel.be | Créer un Blog | Avertir le modérateur

01-05-15

Strijdlawijt Honderd jaar werkmansliederen

8662_strijdlawijt.jpg


Strijdlawijt Honderd jaar werkmansliederen

Collectief vive la sociale EPO, 2013, 285 p.

 

"Maar het kanailje begint thans te beseffen,/ ’t Ontwaakt allengs, maar ’t is bedaard in schijn.../ Het wil als mensch zich naast den mensch verheffen,/ Het wil niet langer slaaf der luiaards zijn./ Aanziet den stroom der Internationale,/ Hij wast steeds aan, eens breekt hij dijk en wal,/ ’t Is het kanailje, dat als een bliksemstrale,/ De wereld eens voor zich hervormen zal! /" 

De kracht en de steun van het lied in droeve of in blijde tijden is onvervangbaar. Het arbeiderslied is een invloedrijk onderdeel van de muzikale en poëtische traditie van de negentiende en twintigste-eeuwse volkscultuur. Dit boek verzamelt teksten en muziek van een aantal arbeidersliederen uit de periode 1848-1948 en kadert ze in hun historische context.

 

Strijdlawijt is een bijzonder goede titel voor een boek dat handelt over Honderd jaar arbeidersstrijd én arbeiderslied. Verhalen over agitprop, spreekkoren en volksopera. Met een voorwoord van Geert van Istendael én bij elk lied een muziekpartituur. Mannen en vrouwen, Walen en Vlamingen, jongeren en ouderen hebben met hun liederen een eigen literatuur gecreëerd. Ze verhalen over de ellende van de lange arbeidsdag, over honger en kou, over materiële en morele uitbuiting. Maar tegelijkertijd getuigen de liederen ook van de strijdbaarheid van de arbeiders, van de hardnekkige wil om niet meer te buigen. Veel arbeidersliederen zijn ondertussen vergeten. Andere zijn bewust uit het collectieve geheugen gewist. Maar helemaal uit te wissen was de stem van het volk blijkbaar niet.

 

Het arbeiderslied leeft vandaag nog steeds voort in het repertoire van koren en volkszangers. Het heeft niets ingeboet aan actualiteitswaarde en herleeft geregeld in straten en op pleinen bij acties en herdenkingen. Heel belangrijk is uiteraard dat het ook zijn sporen naliet in het werk van grote artiesten als Bob Dylan, Bruce Springsteen, Mikis Theodorakis, Billy Bragg, Wannes Van de Velde en vele anderen.

 

Het arbeiderslied is geen academische aangelegenheid. Vele proletarische dichters zijn, door hun lot of door hun eigen keuze, mensen van de praktijk van de strijd. De meeste liederen sluiten ook direct aan bij actuele strijdpunten uit die tijd. Het mooie aan dit boek is vooral hoe het op een heel boeiende manier vertelt over de historiek van beroemde strijdliederen zoals de internationale, het kanailjelied en vele anderen. Opmerkelijk aan het kanailjelied is de manier waarop het verspreid werd. Dat het lied op vlugschriften verspreid werd bij gelegenheden waarbij de zanger/maker zelf optrad, was niet ongebruikelijk. Marktzangers deden dat ook. Maar het kanailjelied werd dus ook heel vlug opgenomen in gedrukte massamedia voor het volk. Later zal de socialistische pers heel wat liedteksten publiceren. Toch gebeurde de verspreiding van de liederen vooral via mond-tot-mondoverlevering: het analfabetisme onder arbeiders was nog steeds groot en muziek werd in de gedrukte media niet weergegeven. Wie zou dat hebben kunnen lezen?

 

De Nederlandse vertaling is een van de mooiste die er zijn. Ze werd dan ook geschreven door niemand minder dan Henriëtte Roland Holst en daar mogen we trots op zijn. We kunnen haar nog het beste bedanken door haar tekst van buiten te leren en luidkeels te zingen, in strijdkoren of alleen, want er wonen op aarde nog altijd honderden miljoenen verworpenen zoals Geert van Istendael zeer terecht opmerkt in zijn voorwoord. Een parel van een boek met een stuk erfgoed om trots op te zijn. 

André Oyen

00:02 Gepost in BOEKEN | Permalink | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.