ANSIEL

Karel Capek

Oorspronkelijke titel: Válka s mloky

Uit het Tsjechisch vertaald door: Irma Pieper

paperback met flappen

13x21 cm.

288 pagina's

ISBN 9789028423916

prijs € 17,90

Uitgeverij Wereldbibliotheek, .

 

‘Ooit had men het over het gele, het zwarte en het rode gevaar, maar dat waren tenminste mensen, en van mensen kunnen we ons bij benadering voorstellen wat ze kunnen willen. Maar ook al hebben we er nog geen idee van hoe en waartegen eigenlijk de mensheid genoodzaakt zal zijn zich te verdedigen, één ding moge in elk geval duidelijk zijn: als aan de ene kant de Salamanders staan, zal aan de andere kant de héle mensheid staan.’

De Groene Watermanprijs 2012 ging naar de nieuwe Nederlandse vertaling van "Oorlog met de salamanders" door Irma Pieper.

Met Oorlog met de salamanders schreef Karel Capek een tijdloos meesterwerk. De roman verscheen reeds in 1936 en heeft nog niets aan belang ingeboet. Het boek verhaalt de opkomst en de beschaving van de salamanders die zich bliksemsnel over de wereld verspreiden. Ze leren praten, weten aan wapens te komen en ontwikkelen zich tot Salamanders (naarmate ze aan belang winnen zal Capek ze symbolisch met een hoofdletter beginnen schrijven).

Niemand kan vermoeden dat de ondergang van de wereld wordt ingeluid als de onbehouwen en vrijwel altijd aangeschoten Tsjechische kapitein J. van Toch met zijn Hollands schip de Kandong Bandoeng zijn anker uitwerpt bij het onooglijke eilandje Tanha Massa, ten westen van Sumatra. Hij hoort daar geruchten over gevaarlijke zeemonsters in de nabijgelegen Devil Bay. ‘Zwart bijgeloof,’ roept hij uit met het joviale overwicht van een ontwikkeld man.

 

Van Toch gaat op onderzoek uit en ontdekt een bloeiende kolonie van de Andrias Scheuchzeri, reuzesalamanders, waarvan alleen een enkel fossiel exemplaar bekend is. (Dat bevindt zich in het Teylers museum te Haarlem.)

Het beest is gemakkelijk te dresseren, blijkt te kunnen leren praten, en beschikt bovendien over een bijzonder goed ontwikkelde fijne motoriek.

Kortom, uitermate geschikt als goedkope arbeidskracht. Er ontstaat een levendige en massale handel in de beesten, die in uiteenlopende kwaliteiten worden geleverd, van heavy tot trash. Ze worden verhandeld om wereldwijd onderzeese werken uit te voeren, voor havens, kanalen en deltawerken. En zoals dat gaat in de economie zijn ze binnen enkele jaren ook nog eens onmisbaar als consument.

Karel Capek was een prominente figuur in het Tsjechische intellectuele leven, hij was bijvoorbeeld een goede vriend van president Masaryk. In de Europese literatuur steeg zijn ster snel en hij gold als serieuze kandidaat voor de Nobelprijs toen hij overleed in 1938.
Hij schreef zijn Oorlog met de Salamanders in 1936, een tijd waarin in Europa de druk tussen verschillende wereldideologieën als communisme, fascisme en nationaalsocialisme stevig werd gevoeld.Oorlog met de Salamanders wordt soms in een adem genoemd met SF romans als 1984(George Orwell), Brave new world(Aldous Huxley) en The war of the worlds(H.G. Wells). Maar wat mij betreft is het meer een filosofische roman.

André Oyen