ANSIEL

Abdelkader Benali, 'Zandloper' (2010)

De Arbeiderspers 216

We leken fysiek Veel op elkaar -hij had ook zo’n wijkende haarlijn- maar de inzet waarmee werd geleefd had niet groter kunnen zijn. Ik was weggerend van mijn schrijftafel, hij eiste alleen maar meer van zijn talent. Ik was hier op vakantie, hij had zichzelf hier de kans gegeven om te bestaan.

Abdelkader Benali schreef met ‘Zandloper’ zijn twee ‘hardlooproman’. Het boek is eigenlijk de neerslag van een gesprek dat romanpersonage Benali heeft met een toevallige gast in het hotel waar hij de dag voor de marathon de nacht doorbrengt. Centraal in het boek staat de vriendschap die open bloeit tussen Abdelkader  en Nouredinne, en de contradictie tussen de twee; het vanzelfsprekende en spontane van Nouredinne tegenover de kwelling die Benali letterlijk van zich af wil lopen. De hoogtestage van Benali blijkt immers een zoektocht naar zichzelf en zijn eigen grenzen.

Hoewel het hoofdpersonage ook Abdelkader Benali heet, is dit boek geen autobiografie. De hoogtestage mag dan wel echt hebben plaatsgevonden, de auteur  houdt ervan te spelen met realiteit en fictie.

Abdelkader Benali is de verteller van deze roman. Hij is eigenlijk meer Nederlander dan  Marokkaan; zijn passie is hardlopen en van beroep is hij schrijver. Hij komt in Egmond aan Zee om de beroemde halve marathon die over het strand en door de duinen gaat te lopen. Hij verveelt zich en gaat naar een restaurant waar hij een man ontmoet die beweert dat hij een trainer van hardlopers is. Tegen de man gaat Abdelkader zijn verhaal over Marokko vertellen. Zandloper is een interessante roman in het oeuvre van Abdelkader Benali. Hij schrijft graag over hardlopen en dit is zijn tweede roman over zijn sport/hobby, maar het verhaal gaat ook over interessante motieven als terugkeer naar je moederland, verliefd worden op een Marokkaans meisje, de vriendschap met een jonge hardloper. Die megathema’s tillen het boek boven de thematiek van het hardlopen uit en daardoor krijgt het verhaal zijn meerwaarde.



Een belangrijk  thema is dat van de liefde. Hij raakt verliefd op het Marokkaanse meisje met wie hij kan praten over architectuur. Het zelfde meisje  waar ook Noureddine, maar wel meer seksueel, van houdt. Hij inspireert haar om haar geboortedorp te verlaten, zichzelf te ontwikkelen en op zoek te gaan naar de architectuur in Marokko. Ze ontmoeten elkaar weer in Marrakech waar hij haar bekent naar haar lichaam te verlangen, maar hoewel ze seks met andere mannen heeft, wijst ze hem af. Hij is bereid zijn hardloopcarrière eraan te geven en verder met Nadia te gaan, maar zover komt het echter niet.
De vriendschap tussen twee mannen is zéér mooi beschreven.. Noureddine is een  begenadigd hardloper is met veel talent maar met veel minder goede sociale vaardigheden. Hij mag naar Marokko komen om dat element bij te schaven. Maar Noureddine kan de weelde van de overwinning niet aan en verlangt meer naar seks dan naar liefde van Nadia. Maar voor de vriendschap die bijna een broederschap is geworden hebben beide mannen héél veel over.

Zandloper  is een heel mooie roman. Abdelkader is een heel gecultiveerde man die erg van het schrijven geniet. Zijn taal, een beetje oosters gekruid, maar westers mooi gepolijst is ook heel beeldend.  Sommige zinnen lees je voor het pure genot enkele keren en dat  is voor mij altijd een teken dat ik het een razend goed boek vind en voor diverse lezingen vatbaar.

André Oyen