ANSIEL

Nederlandse kinderliteratuur in 100 en enige verhalen

ISBN: 9789044614718 Door: Abdelkader Benali

2009  959 Prometheus

Het samenstellen van mijn bloemlezing uit de Nederlandse kinderliteratuur was geen opdracht, het was een wandeling door mijn kindertijd. En die kindertijd begon zónder boeken. Mijn ouders lazen niet. Water halen met de ezel bij de dorpsbron was belangrijker dan het klaslokaal. Mijn vader had een hekel aan papieren.

Abdelkader Benali  is een bezig bijtje,schrijven, regisseren, boekenprogramma’s  samenstellen en presenteren,  enz. Hij is ook een gelauwerd schrijver. En dat allemaal voor iemand die uit een gezin kwam waar nooit gelezen  werd. Zelf werd hij al heel jong lid van de bibliotheek en kon daar  opgaan in de verhalen van  Paul Biegel, Annie M.G. Schmidt, Hans Andreus en vele anderen. Die weg naar zijn kindertijd en de bibliotheek heeft hij terug gemaakt voor dit lijvig boekwerk, dat in Nederland nu al de dikke Benali wordt genoemd.

In De Nederlandse kinderliteratuur in 100 en enige verhalen heeft Abdelkader Benali uit de schatkamer van het Nederlandse kinderverhaal de mooiste, gruwelijkste, betoverendste en meest humoristische kinderverhalen van de zestiende tot en met de eenentwintigste eeuw samengebracht. Fantasievolle verhalen van groten als Paul Biegel, Annie M.G. Schmidt en Hans Andreus, maar ook aangename verrassingen zoals De Pontchier, die vertelt waarom je beter niet met pistolen kan schieten, Halil Gur, Bart Moeyaert en vele anderen. Voor de oudste verhalen toont Benali zich een ware ontdekkingsreiziger; voor de moderne kinderliteratuur laat hij zich van een uiterst kundige en verrassende kant zien. Deze bloemlezing is het standaardwerk over de Nederlandse kinderliteratuur voor volwassenen van alle leeftijden, hoe jong ze ook zijn.

 

Er is haast geen literatuurgeschiedenis van Nederlandstalige jeugdverhalen. In de Middeleeuwen niet, in de Gouden Eeuw niet, in de 18de eeuw niet. Hieronijmus van Alphen (1746-1803) begon al eerder met kinderverzen , maar voor de kinderverhalen moeten we wachten tot 1801-1802, als bij uitgeverij Van Vliet het Magazijn van spreekwoorden en zedenspreuken, opgehelderd door voorbeelden en vertellingen tot een leesboek voor de jeugd, verschijnt. Een van de anonieme bijdragen daaruit mag deze geschiedenis van het Nederlandse kinderverhaal openen. Het is een kort en stichtelijk vertellinkje, over de vervelende pestkop Hendrik Vonk. Hij valt voortdurend andere kinderen lastig. Maar op een dag wordt hij zelf het slachtoffer. Hij wordt opgewacht door een groepje jongens die eerst door hem waren gepest.

De stijl van deze anonieme kinderverhalenauteur is heel ouderwets stijf, maar wel vertederend. Alhoewel ik betwijfel of de ‘kids’ dat ook vinden.  Weinig geschiedenis, maar Abdelkader heeft er wel ee knappe bloemlezing van gemaakt met voor mij toch heel wat onbekende auteurs zoals Willem Emery de Perponcher Sedlintzky Heer van Wolfaartsdijk (1741-1819)..

De eerste bekende naam in deze bundel is die van Theo Thijssen (1879- 1943). Hij is opgenomen met een kort en geestig stukje over het verschijnsel dat kinderen in zijn klas zo graag ‘clubs’ oprichten. Daarna volgt een verhaal van An Rutgers van der Loeff (1910-1990) en van Annie M.G. Schmidt (1911-1995) – en dan zitten we al na WO II. De eerste verrassing van dit boek: vóór 1800 is er niks. De tweede verrassing: tussen 1800 en 1945 is er eigenlijk ook niks. Het grootste deel van de Nederlandse kinderverhalenliteratuur is op dit moment dus nog maar zestig, hooguit vijfenzestig jaar oud. Het hele genre heeft nog nauwelijks geschiedenis. Bijna alles is recent, gemaakt door schrijvers die nog in leven zijn, van Marga Minco (1920) tot en met Bart Moeyaert (1964).

We hebben nu ook al terloops de derde verrassing van dit boek genoemd. Al meteen bij het begin van het genre bevindt zich een hoge top: Annie M.G. Schmidt. Zij is opgenomen met drie verhalen, en alle drie erg goed. En dan zitten we dus meteen ook op vertrouwd terrein met  Paul Biegel, Hans Andreus, Gerard Brands, Peter van Gestel, Toon Tellegen, Guus Kuijer, Jacques Vriens en Paul van Loon. Thea Beckman, Tonke Dragt, Imme Dros, Joke van Leeuwen staan er ook in, net als Miep Diekmann, Mies Bouhuys, Els Pelgrom, Carry Slee en Francine Oomen.

 Alle genres zijn keurig vertegenwoordigd. We vinden hier oergezellige kinderverhaaltjes met dieren die kunnen praten en in een huisje in een bos wonen en daar brandt dan een lekker warm kacheltje. Er zijn sowieso veel dierenverhalen  (Abdelkader heeft door deze bloemlezing een allergie aan dierenverhalen over gehouden).

Ik moet ook zeggen dat ik soms hoorndol werd van alle dieren, de stroperige moralistische ondertonen van de vroeg twintigste eeuw en de modieuze aanstellerij van de contemporaine kinderliteratuur.

 En dan zijn er de historische verhalen, waarin we wegdromen naar een andere tijd. En sprookjesachtige fantasieverhalen. En enge vampierverhalen. Er zijn jaren-zeventig-verhalen, over discriminatie, scheiding en werkeloosheid. Er zijn binnenwereldverhalen, over de binnenwereld van gevoelige kinderen met al hun angst en schaamte en eenzaamheid. Er zijn verhalen over het typisch moderne probleem van een lange zomervakantie in het buitenland, en over het leven op school, en over al het gedoe eromheen met de eerste verliefdheid en de eerste kus. Veel van die verhalen lijken wel afleveringen van een pubersoap.: Vlot geschreven dat wel, maar stilistisch en inhoudelijk  rampen.

Een korte maar wel wel zéér uiteenlopende geschiedenis..

Het moest een keer gebeuren dat een schrijver zich ertegen aan bemoeide om het beste wat de Nederlandse literatuur aan kinderverhalen te bieden heeft, achter elkaar te zetten.

 

Een prachtig boekwerk waar je wel een tijdje mee zoet bent, want alles na mekaar lezen lukte niet, regelmatig enkele verhalen lezen en dàn geniet je er echt van

André Oyen

.http://www.atv.be/onder-cover/onder-cover-10-november-200...