Religie en traditie

Dit artikel schreef ik voor De Geus en kan je ook lezen via

http://www.geuzenhuis.be/degeus/degeus_28.pdf

 

Met de termen godsdienst, cultuurverschillen, tradities en dergelijke meer worden we dagelijks geconfronteerd. En laten we eerlijk zijn, de media gaan er niet altijd even gewetensvol mee om. Daarom is het wel een verlichting dat er mensen zijn die het medium film op een consequente manier hanteren om rond religie en normen zowel verhelderende als kwalitatief goede films te maken.

Les barons

 

Om in het leven baron te zijn, moet je zo lui mogelijk zijn. Elke mens wordt namelijk geboren met een krediet aan stappen. Elke stap brengt je dus dichter bij de dood. Wij, baronnen, weten dit van bij het begin. De meest ambitieuze baron, ben ik, Hassan. Ik droom ervan de mensen te doen lachen en er mijn beroep van te maken. Maar voor mijn vader is dit geen echt beroep,. Buschauffeur wel daarentegen, een beroep met een loonfiche aan het eind van de maand. Bovendien is dit bij ons ongepast , op scène staan, de mensen doen lachen door over je familie en je vrienden te praten. Vooral in de ogen van Mounir, de echte baron, de oudste onder ons, mijn voornaamste inspiratiebron en de broer van de prachtige Malika. Bij ons geldt : raak niet aan de zus van je vriend want ze is zoals een vriend met lang haar.

Dit is een prachtige monoloog waarin  het hoofdpersonage Hassan de titel en het begrip les barons uitlegt.

In een volkse buurt in Brussel – het zou Molenbeek kunnen zijn – perfectioneren Mounir, Aziz en Hassan de kunst van het lummelen. Samen vormen ze de ‘baronnen', een clubje dat doordrongen is van het idee dat elke mens slechts een beperkt aantal stappen ter beschikking heeft. Wie zijn krediet niet te snel wil verspelen, mag geen stap te veel zetten. Ambitie is uit den boze, het idee de wijk te verlaten, heiligschennis.

Zo kom je natuurlijk nergens en Hassan wil stiekem wel wat bereiken. Hij wil stand-upcomedian worden maar durft het podium niet op wanneer hij in een klein cabaret de kans krijgt. Bang voor de reactie van zijn vader, een man die een echt beroep herkent aan het loonbriefje en voor zijn zoon een plaats warm houdt bij de MIVB. Nog banger is hij voor de opperbaron Mounir, de broer van de beeldschone Malika, die het ook nog tot nieuwsanker heeft geschopt en waarvoor Hassan in vuur en vlam staat.

Het knappe en originele aan deze met veel bezieling en energie gemaakte stadsfilm is dat hij heel wat taboes  durft doorprikken binnen de eigen gemeenschap van mensen van Maghrebijnse oorsprong. Dingen zoals werkloosheid, de maagdelijkheid, het racisme, het belang van de familie, de cultuur van pose en uiterlijke schijn, en de codes van de wijk, genre raak niet aan de zus van je vriend, worden allemaal met een guitige knipoog behandeld.  Les Barons duikt met veel geestdrift in het wijkleven en in het leven van een reeks kleurrijke personages, vinnig vertolkt door een jonge en vrij onbekende cast en een enthousiaste  Jan Decleir, lekker onbehouwen stuntelend met  de sierlijke gebaren van islamitische gebeden. Centraal staan de belevenissen van Hassan (Nader Boussandel) en de verscheurde keuzes die hij moet maken onder de morele dwang van vrienden, familie en de codes van de wijk waar moeilijk aan te ontsnappen valt. Dat gevecht en die zachte revolte voor respect, waardigheid, eigen expressiemogelijkheden en het afwerpen van het moeilijke juk van de integratie en de remmende tegenstellingen van de cultuur waaruit je komt, worden door regisseur Ben Yadir juist met veel zin voor nuance, lichte subversie en humor belicht.  Het resultaat is dan ook zéér goed.. Ben Yadir neemt geen blad voor de mond en beschrijft met zelfkritiek en veel zwier de vrij onhandige manier waarop zijn hoofdpersonage probeert af te wijken van het uitgestippelde parcours.
 Het is een flitsende film die zowel vertederend als grappig is. In de zaal waar  deze film voorgesteld werd waren heel wat Marokkaanse mensen aanwezig en die gaven de film bij de eindgeneriek een warm applaus en dat deed het goed gevoel dat ik al had nog toenemen.

 

Les Barons

België 2009
Komedie
111 minuten

geregisseerd door Nabil Ben Yadir
met Nader Boussandel, Jan Decleir en Julien Courbey

 

Eyes Wide Open

 

Orthodoxe joden In België kwamen in het nieuws omdat ze de inburgeringcursus weigerden te volgen, wegens een positieve kijk op homoseksualiteit.

In de ultraorthodoxe joodse gemeenschap bestaat homoseksualiteit gewoon niet. Passie is gereserveerd voor God en voor zonden bestaat geen absolutie in deze wereld. Daarom alleen al is het broodnodig dat de film Eyes Wide Open/Einaym Pkuhot van Haim Tabakman er is.

Deze prent werd in wereldpremière gepresenteerd in de Un Certain Regard-sectie van het voorbije Filmfestival van Cannes en werd in Gent bekroond met de prijs voor de beste film. Van zijn kant kreeg hoofdrolspeler Zohar Strauss de prijs van beste acteur op het Jerusalem Filmfestival.
Het hoofdpersonage van de film is Aaron (rol van Zohan Strauss), een koosjere slager in een ultraorthodoxe joodse wijk van Jeruzalem. Hij is getrouwd en vader van vier kinderen. Als de film begint, blijkt zijn eigen vader net overleden. Aaron kan dus wat hulp in de beenhouwerij gebruiken. De openingsbeelden van Eyes Wide Open/Einaym Pkuhot zijn in dat verband trouwens erg symbolisch geladen. Op de een of andere manier zijn de sleutels van de zaak zoek geraakt, zodat Aaron zich genoodzaakt ziet om met een groot stuk steen de ketting van het rolluik stuk te slaan - de ketens van het verleden en van de traditie. Dat vindt allemaal plaats onder een kletterende regenbui, die de proportie van een kleine zondvloed heeft aangenomen. De winkel is nog maar net open en daar stapt Ezri (rol van Ran Danker) de winkel binnen. Hij is een jonge student aan een jesjiva (Talmoedschool), die net in Jeruzalem gearriveerd is en op de dool lijkt. Aaron besluit hem onderdak te verlenen boven de winkel en hem tegelijk op te leiden tot slagershulp. Later zal blijken dat Aaron zelf ook graag student aan zo'n Talmoedschool was geweest, maar het leven heeft daar anders over beslist.
Als ze naar een afgelegen ritueel bad gaan, beleven ze een intiem moment.

Vanaf dan kent Aaron geen rust meer. Hij probeert zichzelf en Ezri te overtuigen dat dit verlangen goed is, dat het een beproeving en verleiding is waaraan ze moeten weerstaan. Hoe dichter bij de zonde, hoe dichter bij God. Maar de aantrekkingskracht is te groot, hij brengt meer en meer tijd door met Ezri, verwaarloost zijn familie en de gemeenschap en wordt volledig meegezogen in een draaikolk van liefde en begeerte. Ezri doet hem leven, hij kan niet meer zonder.

Ondertussen speelt zich in de winkel aan  de overzijde  een andere gedoemde liefdesaffaire af. Een jonge vrouw blijft de man ontmoeten die ze zelf koos, ook al is ze door haar vader aan iemand anders beloofd. Meedogenloos maar schuldbewust van z’n eigen ‘zonde’  waarschuwt  Aaron de man wat een bezoek van de 'zuiverheidspolitie' inhoudt.  Zoals overal in zo een gemeenschappen met sterke sociale controle, brengt een man die zijn eigen homoseksualiteit probeert te onderdrukken (hij heeft zelf een relatie met Ezri gehad), de haatcampagne op gang. Uiteindelijk zullen kwelling en de enorme druk van de gemeenschap Aaron verplichten een onomkeerbare daad te stellen .... Aaron probeert homoseksualiteit koosjer te maken, volgens regisseur Haim Tabakman maar dat lijkt in deze gemeenschap vechten tegen de bierkaai..

Voor hem is de titel Eyes Wide Open/Einaym Pkuhot daartoe een aanwijzing. Het is niet zozeer een verwijzing naar de ogen van een alziende God of van de gesloten gemeenschap die aandachtig toekijkt, controleert en veroordeelt. Het is veeleer een soort oproep om als individu met open ogen te leven en dus bewust om te gaan met de eigen lotsbestemming.

Eyes wide open’ is een ingetogen en gevoelig geregisseerd debuut van Haim Tabakman, dat kan bogen op het veelgelaagd script van Merav Doster. De acteurs weten met de juiste lichaamshouding en blik veel te zeggen, wanneer beide mannen zingen in de Torastudie, armen rond elkaars schouder, zie je aan hun blikken dat hun vreugde niet enkel spiritueel is. Een zéér mooie en aangrijpende film.

Eyes Wide Open

Israël / Duitsland / Frankrijk 2009
Drama
91 minuten

geregisseerd door Haim Tabakman
met Ran Danker, Tzahi Grad en Ravit Rozen