http://bibliotheekwichelen.blogspot.com/search/label/lees...

http://www.youtube.com/watch?v=cLy0NNt1hB4&feature=re...

Zomaar een dag vóór 11 september 2001. De

naar Canada gevluchte Afghaanse journaliste

Nafas (Niloufar Pazira) steekt illegaal de Iraans-

Afghaanse grens over. Bestemming: Taliban-bolwerk

Kandahar. De laatste plek waar een mens,

laat staan een Westers mens, laat staan een Westerse

vrouw wil zijn.

Maar Nafas kan niet anders. Haar zus, destijds

achtergebleven en door een landmijn

verminkt waardoor haar benen dienden

geamputeerd te worden, heeft haar per

brief vanuit Kandahar weten te bereiken.

Het is een afscheidsbrief. De armoede, de

uitzichtloosheid, de tirannie van de Taliban,

het verlies van lijf en goed hebben het licht

gedoofd. Bij de aanstaande zonsverduistering

zal ze zelfmoord plegen.

Kandahar, van de Iraanse regisseur Mohsen

Makhmalbaf toont de tocht van Nafas naar

Kandahar langs rotspartijen, zandweggetjes

en de kurkdroge woestijngrond. De

beelden doen documentair aan, maar het

is geen documentaire want er zijn acteurs

en een script. Toch is het ook weer geen

reguliere speelfilm want een aantal acteurs

spelen zichzelf in een herbeleving van ware

gebeurtenissen (Pazira heeft deze tocht

echt gemaakt). Andere acteurs zijn zomaar

van de straat geplukt.

Dat Kandahar er in slaagt om de kijker te

hypnotiseren is wellicht te danken aan het

feit dat de beelden zo surrealistisch, schokkend

en, nu ja, vreemd zijn, dat ze wel moeten

boeien. Elk ander verhaal dat met zoveel

- in Westerse filmogen - amateurisme zou

worden verteld zou ik niet serieus kunnen

nemen. Maar de taferelen in Kandahar zijn

daar te krachtig voor. In donkere tulbanden

gehulde mannen met afgerukte ledematen,

sprintend op krukken, vertwijfeld racend om

één van de aan witte parachutes bevestigde

kunstbenen te bemachtigen, die als

lentebloesems vanuit Rode Kruis-helicopters

naar beneden dwarrelen. Een mannelijke

arts die een in burqua gehulde vrouw

onderzoekt; hij mag niet rechtstreeks tegen

haar praten maar stelt zijn vragen via haar

dochtertje. Dokter en patiënt zijn van elkaar

gescheiden door een dun wandje met een

gaatje erin waardoor de vrouw haar mond

en ogen voor inspectie kan tonen. Het is

verbijsterend, het is belachelijk, het is de

realiteit van Afghanistan.

En die realiteit is ontluisterend. Dat land is

letterlijk dood. Er worden in Kandahar honderden

kilometers afgelegd, maar ik heb niet

één groen plantje of boom gezien. Niet één

meertje of vijver, alleen zand, stof en steen.

Tijdens de tocht met deze dingen geconfronteerd

is het voor Nafas, die in het Westen

is opgegroeid, steeds beter te begrijpen

waarom voor een vrouw onder de Taliban

zelfmoord een redelijk alternatief is. De burqua,

inmiddels door de wereldwijde CNNbeelden

internationaal symbool van vrouwenonderdrukking,

past Nafas (wier naam

‘adem’ betekent) slecht. Bij elke mogelijkheid

die zich voordoet - lees: als er niet één

van de psychopaten van de Taliban in de

buurt is - trekt ze het geval omhoog.

Je kan respect en begrip voor godsdienstvrijheid

trachten op te brengen, maar die

burqua maakt elke relativering van de Taliban-

waanzin bij voorbaat kansloos. Die

vormloze tent is niets anders dan een volstrekte

negatie van iemands menselijkheid,

een absolute ontkenning van de ander,

geen haar minder verwerpelijk dan slavernij

en nazisme.

Makhmalbaf laat in Kandahar zien dat de letterlijk

genegeerde vrouwen zich hun individualiteit

niet laten afnemen; ze blijven onder

hun opgelegd boetekleed in de weer met

mascara en lipstick, ooit al zullen ze nooit

door niemand worden bewonderd. #

André Oyen

Safar e Ghandehar (2001). Alternatieve titel:

Kandahar, Iran / Frankrijk. Drama / Documentaire

85 minuten. Geregisseerd door Mohsen

Makhmalbaf. Met Niloufar Pazira, Hassan Tantai