ANSIEL

Elke week bespreekt Dirk Leyman een boek uit de reeks 'Parels uit de Nederlandstalige literatuur' dat op zaterdag bij De Morgen aangeboden wordt. Vandaag: 'Omtrent Deedee' van Hugo Claus.

Binnen het immense oeuvre van Hugo Claus (1929-2008) is de roman Omtrent Deedee altijd een van zijn meest gelezen romans gebleven. Toen het boek in 1963 verscheen, werd het datzelfde jaar al meteen vier keer herdrukt. Claus bereikte er een hoogtepunt vanhoogtepunt van zijn vertelkunst in.

Toneelstuk en verfilming
Het verhaal over een ontsporende West-Vlaamse familiebijeenkomst waarop de drank rijkelijk vloeit en de katholieke moraal in gruzelementen valt, lag hem overigens na aan het hart. Aanvankelijk had Claus het opgevat als een filmscenario, maar omdat de rolprent toen niet van de grond kwam, opteerde hij voor de romanvorm. Later goot hij 'Omtrent Deedee' ook in een toneeltekst (zijn alom geprezen 'Interieur' uit 1971) om er in 1989 dan toch onder eigen regie de speelfilm 'Het sacrament' van te maken.

Chaos, seksualiteit en geweld
Centraal in 'Omtrent Deedee' staat de familie Heylen, die in de pastorie van een West-Vlaams dorp haar jaarlijkse herdenking van de dood van Moeder houdt. Deze keer ontstaan er evenwel meteen wrijvingen en misverstanden, met zowel komische als dramatische effecten, door Claus via behendige perspectiefwisselingen in de steigers gezet. In een opbod van seksualiteit en geweld grijpt de chaos in dit 'huis clos'-drama om zich heen en valt aan de catastrofe niet te ontkomen.

Priester Deedee (afkorting van d.d., dienstdoende), die uit zijn rol tuimelt en in familiariteiten vervalt, weigert morele bijstand aan de homoseksuele Claude. Claus vertelde in een Humo-interview over 'Omtrent Deedee': "Het gaat er me om hoe in dit geval een priester met goed en kwaad omgaat, zijn gebrek aan liefde interesseert me. Het gaat over een homoseksuele jongen die toenadering tot een geestelijke zoekt, maar wordt afgewimpeld. Het gaat me dus helemaal niet om de priester op het Vlaamse platteland, maar om het gegeven dat iemand die moet klaarstaan om te beminnen in gebreke blijft."

Het Utrechts Nieuwsblad prees destijds 'Omtrent Deedee' als "een schitterend geschreven boek van de veelzijdigste onder de Vlaamse auteurs, ruw van buitenaf gezien maar ongemeen deviant van karakteranalyse en van levensinzicht."