ANSIEL

Geliefde Kapelaan

Aster berkhof

2002

Houtekiet

Aster Berkhof is misschien niet de meest gelauwerde maar wellicht de meest gelezen Vlaamse schrijver. Hij werd in 1920 geboren in Rijkevorsel als Louis van den Bergh werd leraar, maar schreef ondertussen zowat in alle genres die je in fictie kan beoefenen. Het huis van mama Pondo (1972) waarin hij de apartheid in Zuid-Afrika veroordeelde mag dan zijn meest opzienbarend werk zijn dat kortelings ook nog wordt verfilmd, toch blijven zijn psychologische romans die zich meestal in Vlaanderen situeren en waarin hij nogal heikele religieuze en taboe-thema’s aanpakt en ook flink van leer trekt tegen machtsmisbruik, zoals Het einde van alles, De woedende Christus, Octopus Dei, Beminde schurken, Met Gods geweld of De winter komt hem het best liggen. Zijn boek Geliefde Kapelaan is niet direct een psychologische roman maar wel een soort satire waaraan al zijn vroegere geëngageerde romans een stukje bijgedragen hebben. Op een bijna koldereske manier pakt hij het celibaat aan dat al eeuwen lang heel wat rooms-katholieke priesters moreel castreerde of tot een dubbelleven dwong. De hulpbisschop van het bisdom Hasselt Mgr. Lodewijckx benoemt de tot het katholicisme bekeerde protestantse dominee Brinkman tot pastoor in Grote-Beke. Dat is een doorn in het oog van vele reeds jaren lang door het celibaat gekwelde priesters. Want Brinkman is niet alleen getrouwd maar hij is ook nog vader op de koop toe en hij hoeft niet eens als kapelaan te beginnen maar wordt direct tot pastoor benoemd in een parochie die kapelaan Karel Torrekens reeds heel lang ambieerde. Karel Torrekens is een heel energieke man, die het celibaat een ware marteling vindt en er in geheim een vriendinnetje op nahoudt, wordt razend als hij dit bericht te horen krijgt. Deze hele hypocriete manier van ‘zieltjeswinnerij’ is de druppel die de emmer bij de robuuste kapelaan doet overlopen. Hij voelt zich vernederd tot in het bot en komt in opstand tegen zijn oversten die ijskoud vanuit hun ivoren torens de gevoelens en emoties van hun priesters negeren. Hij maakt om te beginnen de nieuwe pastoor en zijn echtgenote het zich inwerken in de parochie haast ondraaglijk moeilijk. Verder onderneemt hij acties met zijn collega-priesters om de onmenselijkheid van het celibaat enerzijds en anderzijds de benoeming van de gehuwde dominee aan te klagen. De protesten van de priesters die natuurlijk de pers halen gaan ook niet ongemerkt aan de seminaristen voorbij en voor die gezonde jonge kerels is zich verzetten tegen het celibaat een noodzakelijkheid om alle frustraties kwijt te raken die hun als toekomstig priester te wachten staat. Men zegt vaak dat de islam een verouderde godsdienst is. Dat klopt voor de fundamentalistische belijders van dit geloof. Maar geldt dat niet voor alle fundamentalisten? Als we kijken naar de rooms-katholieke godsdienst en hoe die volgens de paus van Rome zou moeten beleden worden dan zitten we ook in het fundamentalistisch straatje. Fundamentalisme gunt dialoog en vernieuwing geen kans en dat is anno 2000 de oorzaak van veel voorkombaar leed. De wereld evolueert iedere dag maar een fundamentalistische godsdienst blijft ter plekke trappelen. Een rooms-katholiek priester die zich strikt aan de leer van Rome houdt ziet zijn kerk met de dag leger worden. Zijn ‘gelovigen’ zijn wél geëvolueerd en houden zich niet meer aan een hopeloos achterhaald regime. Volgens  de paus is er geen plaats in zijn Rooms Katholieke Kerk voor getrouwde priesters, vrouwelijke priesters, uit de echt gescheiden mensen, condoom- of andere voorbehoedsmiddelengebruikers, homoseksuelen, enz. Wie hoort er dan wel nog thuis? Aster Berkhof pikt niet in op bestaande actiegroepen zoals bijvoorbeeld Rent-a- Priest en dergelijke meer. Hij beperkt zich tot tot het celibaat veroordeelde priesters die met stomme verbazing moeten toezien hoe een protestant met een gezin met open armen ontvangen wordt en probleemloos priester kan worden zonder kuisheidsgordel. De satire van Aster Berkhof is bij veel mensen ingeslagen als een bom. Zou dit nog kunnen anno 2000? Dit en nog veel meer kan. Het wordt hoog tijd dat priesters eens massale actie ondernemen zoals Aster Berkhof het suggereert. Geliefde Kapelaan moet het niet hebben van literaire hoogstandjes maar wel van zijn verontwaardiging die niet alleen uit de pen maar ook uit het hart van de schrijver ejaculeert.

André OYEN